bêr

 Herwiha binêre: ber, berr, û -ber

Kurmancî

Bilêvkirin

• IPA^(kilîd): /ˈbeːɾ/
• Kîtekirin: bêr

Navdêr 1

Du bêr (mane 1)

bêr m

1. Darê devekî madenî bi serikê wî ve ku mirov pê bi destan zeviyan dikole.

   Hevmane: merr

   • 2002, Perwîz Cihanî, Bilîcan, Stockholm: Nefel, →ISBN:

     (...) bi bêr û mer û tevir û paçan cenazê kurmîbûyî ji kûlê derdixistin (...)

   • 2012 kanûna paşîn, Jiyan Alpîranî li Koma "Zimanê Kurdî" li ser Rûnameyê:

     Bêr û mer her du jî dişibin hev lê cudahiyek piçûk di navberê de heye. ji bo pêlêkirinê û bo zirarê negihe ling û pêlavan di aliyên jor ê merê hatiye tewandin.

   • 2012 kanûna paşîn, Hamlet Muradov [Têmûrê Xelîl] di heman komê de:

     Li bal me kolan e. Dema te got kolandin, tê maneya yekî mecbûr bikî bikole. Min da kolandin, ango min bi xwe ne kola, lê yekî din kola. Bêr jî bal me her tenê ji dar e, pê berfê berev dikin.

   • 2012 kanûna paşîn, Abdurrahman Önen di heman komê de:

     Em jî bi bêrê (bi Tirkî kurek) berhev dikin, belav dikin, didin ser hev an jî ba dikin. Bi merê jî em erdê, axê dikolin, mer dikin, ji hev dixin ku hewa û rewa bigire. Alava poztûjik mer e û ya pozpahn jî bêr e.

2. Darê mirov pê qayîk û belemeyan diajo.

Tewandin

Tewandina bêr

Zayenda mê ya binavkirî
Rewş	Yekjimar	Pirjimar
Navkî	bêr	bêr
Îzafe	bêra	bêrên
Çemandî	bêrê	bêran
Nîşandera çem.	wê bêrê	wan bêran
Bangkirin	bêrê	bêrino
Zayenda mê ya nebinavkirî
Rewş	Yekjimar	Pirjimar
Navkî	bêrek	bêrin
Îzafe	bêreke	bêrine
Çemandî	bêrekê	bêrinan

Bi alfabeyên din

• kurdî-erebî: بێر
• kurdî-krîlî: бер

Jê

• bêrik
• bêrikvan
• bêrikvanî
• bêrk

Etîmolojî

Ji proto-îranî *bedre-, ji proto-hindûewropî *bʰedʰ- (“kolandin, kolan”), hevreha avestayî veder, farisiya kevn veser, farisiya navîn bîr, belûçî berd, farisî بیل (bîl) û بال, soranî بێڵ (bêll, “bêl”) û بێرک (bêrik). Peyva ermenî beh ji zimanekî îranî hatiye deynkirin.

Çavkanî:

• Chyet, Michael L. (2003), “bêr”, li ser Kurdish–English Dictionary Ferhenga Kurmancî - Inglîzî‎^[1], with selected etymologies by Martin Schwartz [li gel etîmolojiyên bijarte ji hêla Martin Schwartz ve], New Haven û London: Yale University Press

Bide ber

• bar
• ber
• bir
• bîr
• bor
• pêr

Bi zaravayên din

• Soranî: خاکه‌ناز (xakenaz), بێڵ (bêll)

Werger

mer, amûra kolandina axê

• Abxazî: ажыга (āžəgā)
• Adîgeyî: хьэнцэ (ḥɛncɛ), хьацэ (ḥacɛ), хьанцэ (ḥancɛ)
• Afrîkansî: graaf → af
• Albanî: kaci → sq m. lopatë → sq m
• Almanî: Schaufel → de m, Schüppe
• Avarî: бугьун (buhun), бел (bel)
• Azerî: kürək → az, bel → az
• Başkîrî: көрәк (köräk)
• Belarusî: шу́фель n (šúfjelʹ), рыдлёўка → be m (rydljóŭka), лапа́та m (lapáta)
• Bîkoliya naverast: pala
• Bulgarî: лопа́та → bg m (lopáta)
• Burmayî: ဂေါ် → my (gau)
• Çeçenî: бел (bel)
• Çekî: lopata → cs m, rýč → cs n
• Çerokî: ᎠᎪᏕᏍᏗ (agodesdi)
• Çîçewayî: fosholo
• Çînî:

  Mandarînî: 鏟子 / 铲子 (chǎnzi), 鐵鍬 / 铁锹 (tiěqiāo)

• Danmarkî: skovl → da g
• Endonezyayî: pengki → id
• Erebî: مِجْرَفَة m (mijrafa), مِجْرَاف n (mijrāf)

  Erebiya misrî: جاروف n (gárūf), مجرفة m (magrafa), كوريك n (kúrēk)

  Erebiya hîcazî: كُريك n (kurēk), مجراف n (mijrāf), مجرفة m (mijrafa)

• Ermenî: թի → hy (tʻi), թիակ → hy (tʻiak)
• Esperantoyî: fosilo, ŝovelilo
• Estonî: kühvel → et
• Farisî: بیل → fa (bil)
• Ferî: spaki n, spaði n
• Fînî: lapio → fi
• Fransî: pelle → fr m, bêche → fr
• Galîsî: paa m, pa → gl m
• Gurcî: ნიჩაბი (ničabi), ბარი → ka (bari)
• Hindî: बेलचा → hi n (belcā)
• Holendî: schop → nl m, schep → nl m
• Îbranî: אֵת → he n (et)
• Îngilîzî: shovel → en, spade → en
• Îrlendî: sluasaid m
• Îtalî: pala → it m, badile → it, paletta → it
• Îzlendî: skófla → is m
• Japonî: シャベル → ja (shaberu), スコップ (sukoppu)
• Kabardî: хьэнцэ (ḥɛncɛ)
• Katalanî: pala → ca m
• Keçwayî: lampa
• Kirgizî: күрөк (kürök)
• Koreyî: 삽 → ko (sap)
• Latînî: rutrum nt, pāla m
• Latviyayî: lāpsta m
• Lawsî: ຊ້ວນ → lo (sūan), ຊວ້ານ (suān), ສຽມ (sīam)
• Lezgînî: ппер (p̄er)
• Makedonî: лопата m (lopata)
• Malezî: spade
• Maorî: hāwara, hāpara
• Mecarî: lapát → hu
• Mongolî:

  Kirîlî: хүрз → mn (xürz)

  Mongolî: ᠬᠦᠷᠵᠡ (kürǰe)

• Nepalî: बेल्चा (belcā)
• Normandî: pelle m
• Norwecî:

  Norweciya bokmålî: skuffe n yan m

  Norweciya nînorskî: skuffe m

• Oksîtanî: pala → oc m
• Oromoyî: akaafaa
• Osetî: бел (bel)
• Ozbekî: kurak → uz
• Plodîşî: Scheffel m
• Polonî: łopata → pl m
• Portugalî: pá → pt m
• Qazaxî: күрек (kürek)
• Romanyayî: lopată → ro m
• Rusî: лопа́та → ru m (lopáta)
• Sirboxirwatî:

  Kirîlî: ло̀пата m

  Latînî: lòpata → sh m

• Slaviya kevn:

  Kirîlî: лопата m (lopata)

  Glagolîtîk: ⰾⱁⱂⰰⱅⰰ m (lopata)

• Slaviya rojavayî ya kevn: лопата m (lopata)
• Slovakî: lopata → sk m
• Slovenî: lopata → sl m
• Spanî: pala → es m
• Swêdî: spade → sv g, skyffel → sv g, skovel → sv g
• Tacikî: бел → tg (bel)
• Tagalogî: pala → tl, pumala
• Tayî: พลั่ว → th (plûua)
• Telûgûyî: పార → te (pāra)
• Teteriya krîmî: kürek
• Teterî: көрәк → tt (köräq)
• Tirkî: kürek → tr
• Tirkmenî: pil, susguç
• Tîbetî: སྦྱག་མ (sbyag ma)
• Urdûyî: بیلچہ n (belca)
• Ûkraynî: лопа́та → uk m (lopáta)
• Viyetnamî: mai → vi, xẻng → vi
• Weylsî: rhaw → cy m, siefl m
• Ximêrî: ចប → km (cɑɑp)
• Yidîşî: רידל m (ridl), לאָפּעטע m (lopete), זאַסטופּ n (zastup), שױװל m (shoyvl)
• Yûnanî: φτυάρι → el nt (ftyári)

  Yûnaniya kevn: ἄμη m (ámē), λίστρον nt (lístron)

Ev qismê Wergerê ji malûmatên naveroka vê versiyona madeya shovel a Wîkîferhenga îngilîzî pêk tê.

Navdêr 2

Bêr anku dotina bizin û mihan.

Bêrên Pez

bêr m

1. Dotina mih û bizinan (bi taybetî dema li çêregehê ne, ne li malê).
2. Hewşa li dervî gund ya bi kevir yan bi kerpîçan lêkirî ku pez ji bo dotinê dihê xistin hundurê wê.

   Bêrîvan pez li bêrê didoşin.

   Ji vê hewşa beyarê ya bi keviran hatiye çêkirin ku pez ji bo dotinê dixinê re hûn çi dibêjin. Li Derdora Stewrê jê re "Bêr" dihê gotin.

Bi alfabeyên din

• kurdî-erebî: بێر

Formên alternatîv

• bêre

Jê

• bêrî
• bêrîvan
• bêrîvanî

Bide ber

• bar
• ber
• bîr
• bor
• pêr

Werger

dotin, bêrîvanî

• Almanî: Melken nt
• Altayiya başûrî: сааш (saaš)
• Çînî:

  Mandarînî: 擠奶 / 挤奶 (jǐnǎi)

• Erebî: حَلْب n (ḥalb)
• Ermenî: կիթ → hy (kitʻ)

  Ermeniya kevn: կիթ (kitʻ)

• Esperantoyî: melkado
• Fînî: lypsy → fi
• Fransî: traite → fr m, mulsion → fr m
• Îngilîzî: milking → en
• Îrlendî: bleán n
• Îtalî: mungitura → it m
• Malayalamî: കറവ → ml (kaṟava)
• Maorî: whakatētētanga
• Mecarî: fejés → hu
• Normandî: traithie m
• Norwecî:

  Norweciya bokmålî: melking n yan m, mål → no nt

• Polonî: dój → pl n, udój n
• Portugalî: ordenha → pt m
• Romanyayî: mulgere → ro m, muls → ro nt, mulsură → ro m
• Rusî: дое́ние → ru nt (dojénije), до́йка → ru m (dójka)
• Spanî: ordeño → es n
• Tirkî: sağım → tr, sağma → tr
• Yûnanî:

  Yûnaniya kevn: ἄμελξις m (ámelxis)

Ev qismê Wergerê ji malûmatên naveroka vê versiyona madeya milking a Wîkîferhenga îngilîzî pêk tê.

Formeke navdêrê

bêr n (forma pirjimar baran)

2. (kurmanciya navendî û kurmanciya rojavayî) Forma çemandî ji peyva bar.

Formên alternatîv

• barî