Wîkîferheng:Fonetîka kurdî

Ji Wîkîferheng
Here cem: navîgasyon, lêgerîn

Kurdiya berz fikrêkî kurdiya standardê ye, ji hemî zaravan denganê kevin degiret, gramera xwe ji kurmancî ye.

Fonolojiya dîrokî[biguherîne]

PIr. *č[biguherîne]

PIE Farsiya kevin Pehlewî Farsî Evista Partî Kurmancî Soranî Kelhurî Lekî Zazakî Goranî Kurdiya berz Wate
k č z z č ž ž ž ž ž j, ž, z č, j ž
*sekw- hačā az az hača až ji
-
-
ej ci (pronoun) [c 1] ce[a 1] ij from
*kwe -ča az az -ča -iž jî îş[g 1] (< *îj) îş (< *îj) îş (< *îj), îj jî[c 2], zî[c 3] îç[a 2] îj also
*pekw- *pač- puxtan [paz-] puxtan [paz-] pač- *puxtan [paž-] pehtin [pêj-] pêjan, pêjtin [pêj-]
?
?
pewtene[c 4] [pewc-, pewj-, pewz-] petey [peç-] petin [pej-] to cook
*lewkes raučah z z raōčah ž roj roj[g 2] j[f 1] j roce[c 5], roje[c 6], roze[c 7] ro[a 3] roj day
*ḱewk- sōxtan [sōz-] sūxtan [sūz-] saōč- şewitandin [şewitîn-], sotin [soj-] sûtandin [sûtên-][g 3] sotene[c 8] [socn-, sojn-, sozn-] sotey [soç-][a 4] sotin [soj-] burn
*wekw-
-
-
-
vač- vāxtan [vāž-] j-
-
wetin[f 2] [wiş- < *wij]
?
vatene[c 9] [va(c)-, va(j)-, va(z)-] watey [waç-][a 5] vetin [vej-] to say
*weik- *vaič- vēxtan [vēz-] bīxtan [bīz-] *vaēč- *vēxtan [vēž-] bêtin [bêj-] jan [bêjê-][g 4] jyan[f 3] [wêj-] vêtin [vêj-] vîtene [vîcn-, vîjn-, vîzn-] wêtey [wêç-] [a 6] vêtin [vêj-] to sift

PIr. *dw-[biguherîne]

PIE. Farsiya kevin Pehlewî Farsî Evista Partî Kurmancî Soranî Kelhurî Lekî Zazakî Goranî Kurdiya berz
*dhw- duv- d- d- dv- b- d- d- d- d- b- b- d-
*dhwer duvara- dar dar dvara- bar derî der-[g 5] der[f 4] der ber[c 10] bere der

PIr. *fr-[biguherîne]

PIE Farsiya kevin Pehlewî Farsî Evista Partî Kurmancî Soranî Kelhurî Lekî Zazakî Goranî Kurdiya berz
*pr- fr- fr- for- (etc.) fr- fr- f(i)r- f(i)r- f(i)r- f(i)r- r-, hr- wr-, her- fr-
*pró, pro° + *h2weg-se/o
?
frōxtan [frrōš-] forūxtan [forūš-] fra-vaxš
?
frotin [froş-] froştin [froş-][g 6] frûtin[f 5] [frûş-] rotene[e 1] [roş-] wretey [wreş-][a 7] frotin [froş-]
?
?
frāh farāx fraϑah farrāx freh fre
?
hera[c 11], hîra [c 12]
?
freh

PIr. *ft[biguherîne]

PIE. Farsiya kevin Pehlewî Farsî Evista Partî Kurmancî Soranî Kelhurî Lekî Zazakî Goranî Kurdiya berz Wate
? ft ft ft pt ft (f)t (w)t (f)t (f)t (w)t (w)t (w)t
*sept
?
griftan [gīr-] gereftan [gīr-] gǝrǝpta- [grab-] griftan [girw-] girtin [gir-] girtin [gir-] girtin[f 6] girewtene [gê(r)-] girtey [gêr-][a 8] girtin [gir-]
*sept
?
haft haft hapta- haft heft hewt[g 7] heft[f 7] heft hewt hewt[a 9] hewt seven
*kop-tos
?
kaftan [kaf-]
-
kap-ta [kap-] kaftan [kaf-] ketin [kev-] kewtin [kew-][g 8] keftin[f 8] [kef-] ketin [?-] kewtene [kew-] kewtey [kew-][a 10] kewtin [kew-] to fall

PIr. *hw-[biguherîne]

PIE Farsiya kevin Pehlewî Farsî Evista Partî Kurmancî Soranî Kelhurî Lekî Zazakî Goranî Kurdiya berz
*sw (h)uv- xw- x hv-, xv- wx- x(w)- x(w)- x(w)- x(w)- w- w- x(w)-
?
xw x
?
wx xw x[g 9] xw[f 9] xw w[c 13] w xw
?
xwār xār h/xvāδra *wxār xwar xwar[g 10] xwar[f 10] war war[a 11] xwar
*swésor
?
xwāhar, xwah xāhar h/xvahar wxār xweh, xweyşik, xweying xweyşk[g 11] xweyşk[f 11] xwe waye[c 14] walî xweh
?
?
-
*h/xvā-aoθra-
?
xwas xwas[g 12]
?
warway[e 2] (< *wawir) wirwa[b 1] (< *wawir) xwawir
*sóh2wl
?
xwar xor h/xvara- *wxar
-
xwer[g 13] xwer[f 12] hwer (< xwer)
-
wer xwer
*s(w)e-
?
xwad xod h/xvat wxad xwe xo[g 14] xwe[f 13] wij xo[c 15] (Kurmancî) wê[a 12] xwe
*swep-nos
?
xwamn, xwāb xāb h/xvafna- wxamn xevn xewn[g 15] xew[f 14] hewn[c 16] werm (dissimilar root) xwewn
*swenh2-
?
xwandan
[xwān-]
xāndan
[xān-]
h/xvan- *wxandan
[wxān-]
xwendin
[xwîn-]
xwêndin
[xwên-][g 16]
xwenîn[f 15]
[xwen-]
xwenin
[xwen-]
wendene[c 17]
[wan-]
wen(d)ey
[wan-][a 13]
xwendin
[xwen-]
*swel-
?
xwardan
[xwar-]
xordan
[xor-]
h/xvar- wxardan
[wxar-]
xwarin
[xw-]
xwardin
[xo-][g 17]
xwardin[f 16]
[xwe-]
hwardin (< xwardin) werdene[c 18]
[we(r)-]
wardey
[wer-][a 14]
xwerdin
[xwer-]
?
xwāstan
[xwāh-]
xāstan
[xāh-]
?
wxāštan
[wxāz-]
xwastin
[xwaz-]
-
-
waştene[c 19]
[waz-]
was(t)ey
[waz-][a 15]
xwastin
[xwaz-]

PIr. *j[biguherîne]

PIE. Farsiya kevin Pehlewî Farsî Evista Partî Kurmancî Soranî Kelhurî Lekî Zazakî Goranî Kurdiya berz
gw j z z j ž ž ž ž ž j ž ž
*gwḗnh2
?
zan zan jaini žan jin jin[g 18] jin[f 17] jen cenîye[c 20] jenî[a 16] jin
*gwhén jan- zadan [zan-] zadan [zan-] jan- žan- jenîn, jendin [jen-] jenîn, jendin [jen-] jenîn[f 18] jen- cenayene [cen-][c 21] jenay [jen-] jenîn [jen-]
*gwei- jīv- zīwistan [zīw-] zīstan [zī-] jīv- žīw- jiyan, jîn [jî-] jiyan , jîn [jî-][g 19] jiyan[f 19] [jî-] ciwîyayene [ciwî-][c 22] jîway [jîw-][a 17] jîwan [jîw-]

PIr. -*m[biguherîne]

PIE Farsiya kevin Pehlewî Farsî Evista Partî Kurmancî Soranî Kelhurî Lekî Zazakî Goranî Kurdiya berz Wate
-m -m -m -m -m -m -v -w -w -w, -m -m -m -m
*ǵemHtēr mātar mād mād mātar *zāmād zava zawa[g 20] zawa[f 20] zoma zama[c 23] zema zama bridegroom
*h1nḗh3m man m m man- m nav naw[g 21] naw[f 21] nom name[c 24] namî nam name
*s-h2-ó- *hama- mīn
-
hama-
-
havîn hawîn[g 22]
-
-
(h)aminan[c 25][c 26] hamin hamîn summer
*som-o hama- hamāl hamāl hama- *hamāl heval awell, (h)awall [g 23], hewall awall[f 22]
-
hemall hemall friend
? maiθa-mana- mēhmān mihmān maeθa-mana- mēhmān van wan[g 24] wan[f 23] man meyman [c 27], mêman[c 28] man man guest
*kwem
?
āšām- āšāmīdan [āšām-] šam- ubšām- heşavitin [heşav-] (sub-dialectal)
-
-
-
şimitene[c 29] [şim-] aşimay [aşim-] aşamîn [aşam-] drink

PIr. *rd[biguherîne]

PIE. Farsiya kevin Pehlewî Farsî Evista Partî Kurmancî Soranî Kelhurî Lekî Zazakî Goranî Kurdiya berz
-rdh, -ldh rd, ld l l rd, rδ r(δ) l ł ł ł ł, r ł
*ḱel-(e)d-
?
sal sal sarəδa- r(d) sal sall[g 25] sall[f 24] sall serre[c 30] sall[b 2] sall
*ḱērd/*ḱdós *drd dil del rəda- zirδ dil dill[g 26] dill[f 25] dill zerrî[c 31] llî, dill[b 3] zill
?
?
ul al (id.) ərədva-
?
hel- hell- [g 27] hell-[f 26]
?
hor- hell-
*wr̥dho
?
gul gol vardā r(d) gul gull[g 28] gull[f 27] gull vile[c 32] (~) wilî (~) vill
?
?
?
-
marəδā-
?
-
-
-
-
merre[c 33] mille[a 18] mille

PIr. *-ṛt[biguherîne]

PIE Farsiya kevin Pehlewî Farsî Evista Partî Kurmancî Soranî Kelhurî Lekî Zazakî Goranî Kurdiya berz Wate
*-rt, -*-lt ? -ard, -urd -ard, -ord -ərət -ird, -urd -ir -ird -ird -ird -erd -erd -ird
?
burdan [bar-] bordan [bar-] bərəta- [bar-] burdan [bar-] birin [b-] birdin [be-] birdin [be-] berdene [be(r)-] berdey [ber-] birdin [ber-] bring
*k-tos kardan [kun-] kardan [kon-] kərəta- [kar-] kirdan [kar-] kirin [k-] kirdin [ke-] kirdin [ke-] kerdene [ke(r)-] kerdey [ker-] kirdin [ker-] do
*mr-tos murdan [mīr-] mordan [mīr-] mərəta- [mar-] murdan [mīr-] mirin [mir-] mirdin [mir-] mirdin [mir-] merdene [mi(r)-] merdey [mir-] mirdin [mir-] die

PIr. *rź[biguherîne]

PIE Farsiya kevin Pehlewî Farsî Evista Partî Kurmancî Soranî Kelhurî Lekî Zazakî Goranî Kurdiya berz
rǵ, lǵ rd l l rz rz rz, r, z, l rz, r, z, l, ł rz, r, z, l, ł rz, r, z, l, ł rz rz, r, z, l, ł rz
*bhrǵh- bard(ant) buland boland barəz(ant) burz bilind berz[g 29] berz[f 28] berz berz[c 34] berz[b 4] berz
*selǵ *hrd- hištan [hil-] heštan, helīdan [hel-] harəz- hištan [hirz-] hiştin [hêl-] hêştin [hêll-][g 30] hîştin[f 29] [hîll-] eştene[c 35] [erz-] (throw) astey [az-][a 19] hiştin [herz-]

PIr. *sč[biguherîne]

PIE Farsiya kevin Pehlewî Farsî Evista Partî Kurmancî Soranî Kelhurî Lekî Zazakî Goranî Kurdiya berz
sk s s s š š š š š š š š
*pes-ke- pasā- pas pas pasča- paš paş paş[g 31] paş[f 30]
-
-
paş

PIr. *ś[biguherîne]

PIE. Farsiya kevin Pehlewî Farsî Evista Partî Kurmancî Soranî Kelhurî Lekî Zazakî Goranî Kurdiya berz Wate
*ḱ θ h h s s s s s s s s s
?
θū- āhûg āhū āsū- sūg asik asik[g 32] asik[f 31]
?
asike asike[a 20] asik gazelle
?
*maθia- hīg hī masya- sīg masî masî[g 33] masî[f 32]
?
mase[c 36] masawî masî fish
?
?
āhan āhan
?
āsun hesin asin[g 34] asin[f 33] asin asin[c 37] asin[a 21] asin iron
*dém̥(t) daθa- dah dah dasa- das deh (~) de[g 35] de[f 34] de des[c 38] de[a 22] des ten
*peu- *paθu- pah
-
pasu- *pas pez (< *pes) pez[g 36] (< *pes) pez[f 35] (< pes), pes[f 36] pes pes[c 39]
?
pes sheep
*pénkwē-omth2 *pančāθata- panǰāh panǰāh pančāsata panjāst pêncî penca[h 1] penca[f 37] penja pancas[c 40] penca[a 23] pencas fifty

PIr. *św[biguherîne]

PIE. Farsiya kevin Pehlewî Farsî Evista Partî Kurmancî Soranî Kelhurî Lekî Zazakî Goranî Kurdiya berz
*ḱw s s s sp sp sp sp sp sp sp sp sp
*h1éwos asa- asp (~) asb (~) aspa- *asp hesp esp[g 37] esp[f 38] esp
-
esp[a 24] esp
*h1éwos + *bʰére- asa-bāra- aswār savār aspa-bāra
?
siwar (~) siwar[g 38] (~) siwar[f 39] (~)
?
espar[c 41] siwar[a 25] (~) espar
*weit *saita spēd (~) sepīd (~) spaēta- spēd s(i)pî s(i)pî[g 39]
-
ispî s(i)pê[c 42], s(i)pî[c 43]
-
spî
*won *saka sag sag span *spag se (~) seg[g 40] (~) seg[f 40] (~) seg (~) espe[b 5] (sub-dialectal)
-
speg
?
?
spiš (~) šepeš (< sepeš, ~) sp
?
spih espê[g 41] , spê spê[f 41] espice[c 44] , espije[c 45], espize[d 1] heşpişî (< *espişî) sp

PIr. *-šm[biguherîne]

PIE Farsiya kevin Pehlewî Farsî Evista Partî Kurmancî Soranî Kelhurî Lekî Zazakî Goranî Kurdiya berz
-sm -šm -šm -šm -šm -šm -v -w -w -m -m -m -m
*kweks-mn čašman čašm čašm čašman čašm çav çaw[g 42] çew[f 42] çem çim[c 46] çem çem

PIr. *t[biguherîne]

PIE Farsiya kevin Pehlewî Farsî Evista Partî Kurmancî Soranî Kelhurî Lekî Zazakî Goranî Kurdiya berz Wate
? -t -d -d -t -d -h, -w, -y, (/nil) -w, -y, (/nil) -g, -w, -y, (/nil) -g, -w, -y, (/nil) -w, -y, (/nil) -h, -w, -y, (/nil) ?
?
?
ādur āðar (< ādar) ātar- ādur agir (irregular), ar awir[g 43] agir[f 43] agir adir (irregular) ahir, awi/îr, a/eyir, ar ayir fire
?
?
judāg jodā yuta- yud cihê c(i)ya[g 44], cwê c(i)ya[f 44], c(i)ga[f 45]
?
c(i)ya c(i)ya, c(i)yê ciya separate

PIr. *θr[biguherîne]

PIE. Farsiya kevin Pehlewî Farsî Evista Partî Kurmancî Soranî Kelhurî Lekî Zazakî Goranî Kurdiya berz Wate
*tr/*tl ç s s θr hr s s s s *hr *hr (h)r
*éh1 ~ óh1 + putló *ā-puça- ābus ābes(tan) *ā-puθra- *ābuhr avis awis[g 45] awis[f 46] awis awir[d 2] awir awir pregnant (animal)
*deh1tro- *dāça- s s *dāθra- *dāhr das das[h 2] das[f 47] das dahrîye[d 3] dayrê, darê dahr sickle
*treies çi- sē se θri- hrē sê sê[g 46] sê[f 48] si rê[c 47] yerê[a 26] hrê three
*ks(H)e-tre- xšaça- šahr (~) šahr (~) xšaθra- šahr şar (Soranî) şar[g 47] (Goranî) şar[f 49] (Goranî) şar (people) [c 48] şar şar city
?
?
?
-
*xvā-aoθra-
?
xwas xwas[g 48]
?
warway[e 3] (< *wawir) wirwa[b 6] xwawir barefoot

PIr. *θw[biguherîne]

PIE Farsiya kevin Pehlewî Farsî Evista Partî Kurmancî Soranî Kelhurî Lekî Zazakî Goranî Kurdiya berz
tw θuv h h θv f w w w w w w w
*kwetwóres
?
čahār čahār čaθvara- čafār çihar (~) çiwar[g 49] çiwar[f 50] çiwar çehar[c 49], çihar[c 50] (~) çiwar[a 27] çiwar
*kwetwr̥-dḱomt
?
čahal čihil čaθvarsata- čafrast çil (~) çil[g 50] (~) çil[f 51] (~) çil (~) çewres[c 51] çil[a 28] (~) çewres

PIr. *v-[biguherîne]

PIE Farsiya kevin Pehlewî Farsî Evista Partî Kurmancî Soranî Kelhurî Lekî Zazakî Goranî Kurdiya berz Wate
-w- v- w-, g- b-, g- v- w- b-, g- b-, g- w-, g- v-, -w, g- v- w- v-
?
?
warrag barre
?
?
berx berx[g 51] werk[f 52] verk verek [c 52] were verk lamb
?
?
warāz gorāz varāza-
?
beraz beraz[g 52] wiraz[f 53]
?
-
?
veraz boar
*wĺ̥kwos *vạrka- gurg gorg vəhrka
?
gur ,gurg gurg [g 53] gurg[f 54] gurg verg[c 53] werg virg wolf
?
?
gurdag gorde vərətka
?
gurçik gurçîle gurçig[f 55], gurçîlik[f 56], gurdelle[f 57] gurdelle velik[c 54] willk villik kidney

PIr. *x-[biguherîne]

Farsiya kevin Pehlewî Farsî Evista Partî Kurmancî Soranî Kelhurî Lekî Zazakî Goranî Kurdiya berz
x- x- x- x- x- h-, k-, w- h-, k-, w- ? ? h- h-, w- h-, k-
?
xar xar xara-
?
ker ker [g 54] xer[f 58] xer her[c 55] her[a 29] ker
?
xōšak xûše
?
?
wîşî hêşû
?
hoşe hoşe (?) hoşe hoşe
?
xōrd xord
?
?
hûr wird[g 55] hürd[f 59] hurdî[c 56], werdî[c 57] wirdî hurd

PIr. *xt[biguherîne]

PIE. Farsiya kevin Pehlewî Farsî Evista Partî Kurmancî Soranî Kelhurî Lekî Zazakî Goranî Kurdiya berz Wate
gt, kt xt xt xt xt xt t t t t t t t
*yug-te
?
juxt juft (irregular) yuxta-
?
cot t[g 56]
?
?
cite cot t pair

PIr. *y-[biguherîne]

PIE Farsiya kevin Pehlewî Farsî Evista Partî Kurmancî Soranî Kelhurî Lekî Zazakî Goranî Kurdiya berz
y- y- j- j- y- y- j- j- j- j- j- y j-
*iewo
?
jaw jow yava-
?
ceh co[h 3] (< *cew) cüye[f 60] cew[c 58] yewî cew
*yeh1kw
?
jagar jegar yākar
?
ceger, ciger cerg[g 57] ciger[f 61], cigir[f 62]
?
cîger yeher jeher
?
?
judāg jodā yuta- yud cihê c(i)ya[g 58], c c(i)ya[f 63]
?
c(i)ya c(i)ya (~) ciya
*h2yuh1on
?
juwān javān yuvan yuwān ciwan ciwan[g 59] (beautiful) ciwan[f 64] ciwan[e 4] ciwan[a 30] (~) ciwan
*yug-te
?
juxt juft yuxta-
?
cot cût[g 60]
?
?
cite cot (~) cût

PIr. *ź[biguherîne]

PIE. Farsiya kevin Pehlewî Farsî Evista Partî Kurmancî Soranî Kelhurî Lekî Zazakî Goranî Kurdiya berz
*ǵ(h) d d d z z z z z z z z z
*ǵhol daraniya- zarr (~) zar (~) zaranya- zarrn zêrr zerr[g 61] zerr[f 65]
?
zerrn[c 59] zerr zerr
*ǵneh3 dānā- dānistan dānestan zānā- zānādan [zān-] zanîn [zan-] zanîn[g 62] [zan-] zanistin[f 66] [zan-] zanistin [zan-] zanayene [zan-][c 60] zanay [zan-][a 31] zanîn [zan-]
*ǵemHtēr dāmātar dāmād dāmād zāmātar *zāmād zava zawa[g 63] zawa[f 67] zoma zama[c 61] zema zama
*eǵh2óm adam
-
-
azəm az ez
-
-
-
ez[c 62]
-
ez
*ērd/*ṛdós *drd dil del zaradaya zirδ dil (~) dill[g 64] (~) dill[f 68] (~) dill (~) zerrî[c 63] zêllî, dill[b 7] (~) zill
*ǵreyos drayah drayāb daryā zrayah zrēh ziryê, zerya zirye, zerya[g 65] derya[f 69] (~) derya (~) derya[c 64] (~) zerya, derya (~) zirye
*ǵhes-to dasta- dast dast zasta- dast (~) dest (~) dest[g 66] (~) des[f 70] (~) des (~) dest[c 65] (~) des[a 32] (~) dest (~)
*dheiǵh- didā- diz (~) dez (~) daeza- diz diz diz
?
?
?
?
diz

PIr. *źw[biguherîne]

PIE. Farsiya kevin Pehlewî Farsî Evista Partî Kurmancî Soranî Kelhurî Lekî Zazakî Goranî Kurdiya berz
*ǵ(h)w z z z zv zw zw zw zw zw zw zw
ǵhweh2 hizān- izwān (~) zabān (~) hizvā- izβān ziman (irregular) ziman[g 67] (irregular) ziwan[f 71] ziwan [c 66] ziwan ziwan

Çavkanî[biguherîne]

  • David Neil MacKenzie, The dialect of Awroman (Hawraman i Luhon) Grammatical sketch, texts, and vocabulary, 1966, Kommissionaer: Munksgaard (København).
  1. r. 15 (ǰa šaw'ā)
  2. r. 26 (-ič)
  3. r. 10 (ŕo)
  4. r. 30 (sot'ay, soč-)
  5. r. 30 (wāt'ay, wāč-)
  6. r. 30 (wet'ay, weč-)
  7. r. 30 (wurat'ay, wuraš-)
  8. r. 30 (gırt'ay, ger-)
  9. r. 23 (hawt)
  10. r. 30 (kawt'ay, kaw-)
  11. r. 32 (wā́r)
  12. r. 27 (we)
  13. r. 32 (wān-)
  14. r. 31 (wārd'ay, war-)
  15. r. 29 (wāst'ay, wāz-)
  16. r. 15 (ž'ani)
  17. r. 28 (žiw'āy)
  18. r. 8 (mıła)
  19. r. 29 (āst'ay, āz-)
  20. r. 13 ('āska)
  21. r. 15 (ās'ın)
  22. r. 23. (da)
  23. r. 23 (panǰ'ā)
  24. r. 13 (asp)
  25. r. 23 (su'ār)
  26. r. 23 (y'are)
  27. r. 24 (ču'ār)
  28. r. 24 (čıl)
  29. r. 14 (har)
  30. r. 20 (ǰu'ān)
  31. r. 28 (zān'āy)
  32. r. 25. (d'asım)
  • Ludwig Paul, The Position of Zazaki among West Iranian Languages, 1995, Wiesbaden.
  1. r. 166. (wirwā)
  2. r. 169 (sāł)
  3. r. 169 (zil)
  4. r. 169 (barz)
  5. r. 166 (espe)
  6. r. 166. (wirwā)
  7. r. 169 (zil)
  • Gruba Xebate ya Vateyî, Ferhengê Kirmanckî (Zazakî)-Tirkî, Weşanxaneyê Vateyî, İstanbul 2009.
  1. r. 89 (ci)
  2. r. 248 (jî)
  3. r. 620 (zî)
  4. r. 89 (pewtene)
  5. r. 449 (roce)
  6. r. 449 (roje)
  7. r. 452 (roze)
  8. r. 482
  9. r. 549 (vatene)
  10. r. 57 (ber)
  11. r. 214 (hera)
  12. r. 227 (hîra)
  13. r. 572 (weş)
  14. r. 567 (waye)
  15. r. 592 (xo)
  16. r. 220 (hewn)
  17. r. 570 (wendene)
  18. r. 571 (werdene)
  19. r. 566 (waştene)
  20. r. 88 (cenî)
  21. r. 88 (cenayene)
  22. r. 93 (ciwîyayene)
  23. r. 607 (zama)
  24. r. 334 (name)
  25. r. 30 (aminan)
  26. r. 204 (hamnan)
  27. r. 314 (meyman)
  28. r. 314 (mêman)
  29. r. 499 (şimitene)
  30. r. 469 (serre)
  31. r. 613 (zerrî)
  32. r. 558 (vile)
  33. r. 311 (merre)
  34. r. 59 (berz)
  35. r. 163 (eştene)
  36. r. 306 (mase)
  37. r. 36 (asin)
  38. r. 132 (des)
  39. r. 375 (pes)
  40. r. 363 (pancas)
  41. r. 161 (espar)
  42. r. 476 (sipê)
  43. r. 477 (sipî)
  44. r. 161 (espici)
  45. r. 161 (espije)
  46. r. 108 (çim)
  47. r. 227 (hîrê)
  48. r. 491 (şar)
  49. r. 103 (çehar)
  50. r. 107 (çihar)
  51. r. 106 (çewres)
  52. r. 552 (verek)
  53. r. 552 (verg)
  54. r. 550 (velik)
  55. r. 213 (her)
  56. r. 232 (hurdî)
  57. r. 571 (werdî)
  58. r. 88 (cew)
  59. r. 615 (zerrn)
  60. r. 608 (zanayene)
  61. r. 607 (zama)
  62. r. 166 (ez)
  63. r. 613 (zerrî)
  64. r. 131 (derya)
  65. r. 133 (dest)
  66. r. 619 (ziwan)
  • Rosan Hayıg & Brigitte Werner, Zazaca-Türkçe Sözlük, Tij Yayıncılık, İstanbul, 2012.
  1. r. 98 (espız)
  2. r. 40 (awr)
  3. r. 78 (dahri)
  • Koyo Berz, Qesebendê Zazaki - Tırki Zazaca - Türkçe Sözlük, 2004.
  1. (rotenı)
  2. (warway)
  3. (warway)
  4. (cıwan)
  • ʻEbasî Celîliyan : Ferhengî başûr: Kurdî-Kurdî-Farisî : taybete be nawçeyl [sic] Kirmaşan-Îlam-Lûr̄istan. Zincîrey r̄oşinbîrî. Dezgay Çap u Biławkirdinewey Aras, 2004. bashur.zip Download
  1. r. 401 (ŕûj)
  2. r. 777 (wetin)
  3. r. 793 (wêjyan)
  4. r. 363 (der)
  5. r. 519 (firûtin)
  6. r. 626 (girtin)
  7. r. 814 (heft)
  8. r. 604 (keftin)
  9. r. 306 (xweş)
  10. r. 297 (xwar)
  11. r. 309 (xweyşk)
  12. r. 305 (xwer)
  13. r. 305 (xwet)
  14. r. 317 (xew)
  15. r. 308 (xwenîn)
  16. r. 297 (xwardin)
  17. r. 435 (jin)
  18. r. 436 (jenîn)
  19. r. 437 (jiyan)
  20. r. 417 (zawa)
  21. r. 735 (naw)
  22. r. 56 (awaĺ)
  23. r. 725 (mêwan)
  24. r. 442 (saĺ)
  25. r. 350 (diĺ)
  26. r. 814 (heĺ)
  27. r. 641 (guĺ)
  28. r. 123 (berz)
  29. r. 827 (hîştin)
  30. r. 146 (paş)
  31. r. 48 (ask)
  32. r. 690 (masî)
  33. r. 49 (asin)
  34. r. 362 (de)
  35. r. 169 (pez)
  36. r. 170 (pes)
  37. r. 174 (penca)
  38. r. 71 (esp)
  39. r. 454 (suwar)
  40. r. 473 (seg)
  41. r. 445 (sipê)
  42. r. 276 (çew)
  43. r. 52 (agir)
  44. r. 244 (cya)
  45. r. 236 (ciga)
  46. r. 59 (awis)
  47. r. 327 (das)
  48. r. 478 (sê)
  49. r. 486 (şar)
  50. r. 262 (çuwar)
  51. r. 257 (çil)
  52. r. 783 (werk)
  53. r. 772 (wiraz)
  54. r. 638 (gwirg)
  55. r. 637 (gwirçig)
  56. r. 637 (gwirçîlik)
  57. r. 637 (gwirdaĺe)
  58. r. 310 (xer)
  59. r. 806 (hürd)
  60. r. 241 (cüye)
  61. r. 236 (ciger)
  62. r. 236 (cigir)
  63. r. 244 (cya)
  64. r. 238 (cuwan)
  65. r. 426 (zeŕ)
  66. r. 417 (zanistin)
  67. r. 417 (zawa)
  68. r. 350 (diĺ)
  69. r. 366 (derya)
  70. r. 366 (des)
  71. r. 423 (zuwan)
  1. r. 192 (-îsh)
  2. r. 221 (rozh)
  3. 228 (sûtandin, sûten-)
  4. r. 171 (bezhân, bezhe-)
  5. r. 178 (dargâ)
  6. r. 184 (froshtin, frosh-)
  7. r. 190 (ḥawt)
  8. r. 194 (kawtin)
  9. r. 199 (khosh)
  10. r. 200 (khwâr)
  11. r. 200 (khwayshk)
  12. r. 200 (khwâs)
  13. r. 200 (khar)
  14. r. 198 (kho)
  15. r. 154 (khwawn)
  16. r. 200 (khwend|in, khwen-)
  17. r. 200 (khwârdin, kho-)
  18. r. 239 (zhin)
  19. r. 239 (zhîn, zhyân, zhî-)
  20. r. 238 (zâwâ)
  21. r. 210 (nâw)
  22. r. 191 (hâwîn)
  23. r. 167 (âwâll
  24. r. 208 (mîwân)
  25. r. 225 (sâł)
  26. r. 181 (dił)
  27. r. 188 (hał-)
  28. r. 187 (guł)
  29. r. 169 (barz)
  30. r. 191 (heshtin, heł-)
  31. r. 214 (pâsh)
  32. r. 166 (âsik)
  33. r. 206 (mâsî)
  34. r. 166 (âsin)
  35. r. 177 (da)
  36. r. 213 (paz)
  37. r. 164 (asp)
  38. r. 228 (swâr)
  39. r. 228 (spî)
  40. r. 222 (sag)
  41. r. 164 (aspe)
  42. r. 175 (châw)
  43. r. 167 (âwir)
  44. r. 193 (jyâ)
  45. r. 167 (âwis)
  46. r. 225 (se)
  47. r. 226 (shâr)
  48. r. 200 (khwâs)
  49. r. 177 (chwâr)
  50. r. 176 (chil
  51. r. 169 (barkh)
  52. r. 168 (barâz)
  53. r. 187 (gurg)
  54. r. 194 (kar)
  55. r. 236 (wird)
  56. r. 193 (jût)
  57. r. 193 (jarg)
  58. r. 193 (jyâ)
  59. r. 193 (jwân)
  60. r. 193 (jût)
  61. r. 238 (zař)
  62. r. 94 (zânîn)
  63. r. 238 (zâwâ)
  64. r. 181 (dił)
  65. r. 150 (zaryâ)
  66. r. 178 (dast)
  67. r. 239 (zimân)
  • Michael Goddard: English - Kurdish, Kurdish-Enbglish Sorani Dictionary. Simon Wallenberg Press. 2007.
  1. r. 258 (pēnjā)
  2. r. 190 (dās)
  3. r. 219 (jo)

  • Çavkaniyên din