Pêvek:soranî-kurmancî/dê-dû

Ji Wîkîferheng
Jump to navigation Jump to search
Amadekar: Husein Muhammed

Aa · Bb · Cc · Çç · Dd · Ee · Êê · Ff · Gg · Hh · Ii · Îî · Jj · Kk · Ll · Mm · Nn · Oo · Pp · Qq · Rr · Ss · Şş · Tt · Uu · Ûû · Vv · Ww · Xx · Yy · Zz

Çavkanî


D[biguherîne]

dê…dû[biguherîne]

dê (1) (gund) gund

dê (2) (gel, çilûy wuşk) gil, gilgile, çilûyê hişk (pelên / belgên hişk yê daran) ku payizê ji daran werîne

dê! peyvikek fermanî ye bo ajotina terşûtewal. Di kurmancî de bo pez (ango mih, berx û beranan) "hirehir!" û bo terş (ango bizin, karik û nêriyan) jî "çiteçit!" têt bikaranîn.

dêbaçe pêşgotin, nasandina / destpêka pirtûkê / mijarê

dêhat derbajar, gund, deverên nebajar yan derî / dûrî bajar

dêhatî derbajarî, nebajarî, gundî, kesên / tiştên nebajarî

l bn del

dêm dêm, erdê bi dest mirovan nehatiye avdan

dêmî (1) dêmî, tiştên li erdê dêm şên bûne

dêmî (2) malî, xwemalî

dêmîle dêmikî, fêkiyên / keskiyên (sebzeyên) li ber avdana baranê şên dibin

dêmke şemedank, amanek / firaxek avê ye mirov wek çantik li gel xwe digerrîne

dênişîn gundî, gundnişîn, xelkê gund

dêr (1) dêr, kilîse, perestgeha fileyan / mesîhiyan

dêr (2) dereng

r rêz, xet (ya nivîsînê)

dêran dêrîn, dêran, (tiştek / taybetiyek di xwe de) hebûn, (xwedî tiştekî) bûn

dêraw co, cok

dêrî derengî

dêrîk bn mêjû

dêrîn dêrîn, kevnar, qedîm

dêrînbaw tradîsyon, kevneşop

dêrînbîr tradîsyonalîst, kevneperwer, kevneşopparêz

dêrîne kevnare, (tiştên / serdemên) kevnar / qedîm

dêrînxwaz kevneperest

dêw dêw, hût, di mîtolojiyê de hin heyberên gir û gewre ne

dêz gewr (t. gewrî tarî), xwelîrengî, ji rengê xweliyê

didan didan, diran

dij dij, zid, ters, hember, beramber

               ~ westan dij raswestan, dijberî kirin; li ber xwe dan

dijayetî dijîtî, dijberî, dijayetî

dijewata dijwate, dijmane, peyvên wateya / maneya wan tam dijî hev e wek: reş û spî, sar û germ, nerm û req

dijkar dijber, nakok

dijkarî dijberî, dijminatî; nakokî, lihevnekerî

dijmin dijmin, neyar, dijw. dost, yar, heval, hevrê

dijminane bi dijminatî, bi neyarî, dijminane

dijminayetî dijminatî, neyarî, neyartî, dijminayetî

dijwar dijwar, zehmet, çetîn, sext, dijw. asan, sanahî, hêsan, sanayî

dijwên pîs, qirêj

dijwênî pîsî, qirêjî

dijxû belakirr, şûm, neqet, venehewayî, şerrok, şerrxwaz

dijyar dijber; berevaj

dijyarî dijberî; berevajîtî

dil dil

                      ~ henûn dil dil razî bûn

                      ~ pê sûtan dil pê sujîn / sotin / şewitîn

                      ~ rifandin dil bijandin, dil hebandin, dil birin xwe, bal kişandin, dên kişandin

                      ~ rengan dilsar bûn, xeyal şkestin, dil şkestin

                      ~ şkandin dil şkandin, xeyidandin, sil kirin, aciz kirin

dilara dilveker, tişta dilê mirov pê xweş dibe

dilber dilber, delala ber dilî, yar, kesa ketiye dilê yekî

dilbeste dilbij, dilxwaz, kesa dilê wê / wî ketiye tiştekî, kesa/ê tiştekî dixwaze

dilbend dilbijîn, dilhebîn, dêndar, balkêş, tiştê dilê mirovan dibijîne xwe, tiştê pirr balkêş e

dilbêdar haydar, sexbêr, miqate, hayjixwehe

dilçesp dilbijîn, balkêş, balkêşîn, dênkêş, dilkêş, tiştek ku dilê mirov dibe xwe

dildar dildar, evîndar, viyayî, xweşdivî, xoşewîst, yar, dost, hezkirî

dildarî dildarî, evîn, evîndarî, viyan, xoşewîstî, dostî, hezkirin, eşq

dilekutê dilqutî, qutequta dil, lêdana pît / bilez ya dil

dilelerze, dilelerzê bn dilekutê

dilerawkê dudilî, dilwasî, dilwaswasî, şik, guman

dilêr wêrek, dilêr, gernas, mêrxas, fêris, çeleng, palewan, aza, qehreman, cengawer, camêr, mêr

dilêrane bi mêranî, bi wêrekî, bi gernasî, bi mêrxasî, bi fêrisî, bi çelengî, bi pehlewanî, bi camêrî

dilêrî mêranî, wêrekî, dilêrî, gernasî, mêrxasî, fêrisî, çelengî, palewanî, azayî, qaremanî, cengawerî, camêrî, mêrî

dilêşe dilêşî, êşa dilî; kul, xem, derd, keder, keser; kerb, qehr

dilfirawan bênfire, bisebir, baldirêj, bêhnfireh

dilfirawanî bênfireyî, sebir, bisebirî, baldirêjî, bêhnfirehî

dilfirên bikelecan, biheyecan

dilkerewe dilveker, tişta dilê mirov pê xweş dibe

dilkirmê, dilkirmin, dilkirmol dilwas, dilwaswas, biguman, bişik, dilpîs

dilkoçer dilguher, (kesa/ê dilê wê / wî) xweranegir, (kesa/ê dilê wê / wî) guherbar

dilnaz dilnaz, hestyar, hîsedar

dilnerm dilnerm, diltenik, dilovan

dilnewa dilhedîn, tişta dil rehet dike

dilnewayî dilhedînî, rehebûna / rehetkirina dil

dilniya pişrast, eseh, tekîd, jixwerazî, misoger

dilniyayî pişrastî, esehî, tekîdî, jixwerazîtî, misogerî

dilop dilop, çip, çipa avê / baranê

dilopandin dasefandin, dawerivandin, dapalandin, dilipandin, dilopandin, kewidandin

dilope darijî, çipeçipî, dilop-dilop rijîn avê

dilovan dilovan, dilnerm, diltenik, birehim

dilovanî dilovanî, dilnermî, diltenikî, rehim, merhemet

dilpak dilpak, dilpaqij, dilsaf, qenc, bêgune

dilpakî dilpakî, dilpaqijî, dilsafîtî, qencî, bêguneyî

dilpîs dilpîs, dilwas, dilwaswas, bişik, biguman, kesa/ê baweriya wê / wî nayê

dilrencaw dilsar, dilşkestî, xeyalşkestî, bêhêvîbûyî

dilreq dilreq, bêrehim, bêdilovanî

dilrifên dilbijîn, dilhebîn, balkêş, dêndar

dilrifênî dilbijînî, dilhebînî, balkêşî, dêndarî

dilrin diltezîn, tişta dil xemgîn dike

dilrûn bn dilxoş

dilsard dilsar, xemsar, sersar, bêcoş, dijw. dilgerm, bicoş

dilsard dilsarî, xemsarî, sersarî, bêcoşî, dijw. dilgermî, bicoşî

dilsext dilreq, bêrehim, bêdilovanî

dilsûtên dilsoj, kesên / tiştên dilê mirovan pê disuşe / dişewite, gunehên mirovan pê tê, rezîl, riswa

dilsoz dilsoz, jidil, xemxwer, bisoz, kesên ji dil tiştek in yan tiştekî dikin

dilsozane bi dilsozî, dilsozane, ji dil

dilsozî dilsozî, jidilî, xemxwerî, bisozî, kirina tiştekî ji dil

dilşad şad, şa, dilşad, kêfxweş, dilxweş, bextiyar, bextewer, xweşbext

dilşadî şadî, dilşadî, kêfxweşî, dilxweşî, bextiyarî, bextewerî, xweşbextî

dilşkaw dilşkestî, xeyidî, sil(bûyî), aciz(bûyî)

dilşkist bêntengî, bêsebirî, balkurtî, balkinî

dilşkist bêntengî, bêsebirî, balkurtî, balkinî

dilteng bênteng, bêsebir, balkurt, balkin

diltengî bêntengî, bêsebirî, balkurtî, balkinî

dilxoş dilxweş, kêfxweş, keyfxweş, dilşad, şa, şad

dilxoşî dilxweşî, kêfxweşî, keyfxweşî, dilşadî, şadî

dilxurpê dilqutî, qutequta dil, lêdana xurt ya dil

dima bn paş

dine bn han

dir hov, wehş, barbar; xirab, bedmebest, dijw. qenc; belakirr, şerro

diran didan, diran

diran dirrîn, çirrîn, perritîn, kincirrîn, hincirrîn, dirriyan, dirrihan

dirandin dirrandin, çirrandin, perritandin, kincirrandin, hincirrandin

dirav, diraw pare, dirav, pere

diraw hevrêyî, hevalbendî

diraw dirrî, çirrî, perritî, kincirrî, hincirrî, dirriyayî, çirriyayî

dirawsê dormal, cîran; derdor

dirdong aciz, zivêr, nerehet, sil, xeyidî, bêzar

dirdongî acizî, zivêrî, nerehetî, silî, xeyidîtî, bêzarî

direng dereng, direng, texîr, bêwext, ne di dema xwe de, ne di dema pêdivî de dijw. zû; di dema xwe de

            ~ xistin paş xistin, paşve xistin, taloq kirin

            ~ û zû, ~ û zûyî zû-dereng, yan zû yan dereng, yan niha yan carek din (tiştek dê her bibe)

direw dirûnî, karê birrîna giya

direwker dirûnker, kesa/ê giya didirû

direwş (1) dirêş, (TIRKÎ: BiZ)

direwş (2) ala, perçem, bayrax

direwşan, direwşanewe biriqîn; teyisîn; çirisîn

direwşe birq, biriqîn; teyisok, teyisîn; çirûsk, çirîsk, çirisîn

direwşedar geş, birqok, biriqdar; teyisok; çirûskdar, çirisok

direxşan geş, biriqdar, biriqok, zelal, teyisok

direxşanewe biriqîn, geş bûn, birq dan; teyisîn; çirisîn

dirext dar

dirêj dirêj, dijw. kurt, kin

            ~e pê dan domandin, dewam kirin

dirêx, dirêx texsîr: Hîç katêk dirêxman nekirdûwe Me ticarî texsîrî nekiriye; Dirêx bo nebûnî xwênewarî! Ax ji derdê nexwendewariyê!

dirf nîşe, nîşane, delîl, gova

dirin bên, bêna pîsiyê, bihn, bêhn, bîn

dirindane hovane, wehşane, dirrindane, barbarane

dirinde hov, wehş, dirrinde, barbar, nemirov

dirişt gir, girs, zexm, mezin, gewre

diriştî girî, girsî, zexmî, mezinî, gewretî, giratî, zexmatî, mezinatî

dirj xav, sist

dirk strî, strîk

dirkan xwiya bûn, aşkira bûn, diyar bûn, belû kirin, (rastî) derketin holê, eşkere bûn

dirkandin xwiya kirin, aşkira kirin, diyar kirin, belû kirin (rastî) anîn holê, eşkere kirin; dirkandin, îtîraf kirin

dirkaw diyar, xwiya, aşkira, belû, bellî, berçav, zelal

dirke deng, pêjn, dey: Dirke nekey! Dey neke! Deng neke! Pêjnekê ji xwe neîne ha!

dirm nesaxî, nexweşî, epîdemî

dirne rik, serhişkî, înat, ji ser ya xwe nehatin xwarê

            ~ lê girtin rik lê girtin, serhişk bûn, ji ya xwe nehatin xwarê, riko bûn

diro derew

dirofîşal methok, metho, pesno, kesa/ê bi derew metheyan dike yan pesnan dide

dirok dirrok, çirrok, dirrînok, çirrînok, tiştê yan alava dikare tiştan bidirrîne / biçirrîne

diroyîn derewî, gotina bêbingeh

dirozin derewîn, derewker

dirozinî derewînî, derewkerî

diruşm diruşm, nîşane; slogan

dirust durist, dirist, durust, rast; sax, saxlem; (xanî) ava, çêkirî, avakirî

            ~ kirdin durist kirin; rast kirin; sax kirin; ava kirin; çêkirin

dirustî duristî, rastî; saxî, saxlemî

dirustker duristker; rastker; saxker; avaker; çêker

dirustkiraw duristkirî; rastkirî; saxkirî; avakirî; çêkirî

dirustbêj rastgo, rastîbêj

dirûd silav, mehrebayî: Mihemed Pêxember, dirûdî Xwa lê bê Mihemed Pêxember, silavên Xwedê lê bin; Be dirûd bît Bi xêr biçî, oxir be, ser çavan biçî

dirûdal dehlûdirr, cihê têrstrî

dirûman dirûn, karê dirûnê

dirûn 1. dirûn, cil çêkirin 2. dirûn, giya birrîn

dirwêne dirûnî, karê dirûnê

dirz derz, derizîn, şkestin bê ku hûr-hûr bibe

            ~ birdin / dan derizîn, şkestin bê ku hûr-hûr bibe

            ~ tê kirdin derizandin, şkandin bê ku hûr-hûr bibe

diş (1) diş, xwişka mêrê jinekê

diş: ~ kirdin (di lîstikan / yariyan de) dora xwe nekirin, derfeta xwe bi kar neanîn

diwa dû, pey, dûv; paş; dawî, dûmahî; (li) pişt

            ~ biran birihan, birihîn, telifîn, hemû mirin

            ~ car cara berî vê; (cara) taliyê, (cara) dawiyê, (cara) dûmahiyê, dûmahîkê

            ~ be ~ li pey hev, li dûv hev, yek li dû ya din

            ~ kewtin 1. li paş man 2. ketin pey / dû / dûv (yekî), dan pey (yekî)

            ~ xistin paş xistin, bi paş êxistin, paşve êxistin, taloq kirin

            be ~ geran lê gerîn

            be ~ hênan bi dawî anîn

diwakewtû paşvemayî, pêşneketî

diwamîn dawîn, ya/yê li sirayê li pey / dûv hemûyan

diwaroj ayinde, dûveroj, pêşeroj, demên bên

diwatir paşî, dûre, peyre, dûvra

diwatirîn dawîn, dawîtirîn

diwawe paşve, berev paş, ber bi paş ve

diwayî 1. dawiyê, dûmahiyê; taliyê 2. paşî, piştre, paşê

               ~ hatin bi dawî hatin, gihan dawiyê, temam bûn

               ~ lê hênan dawî lê anîn, dûmahîk lê înan, bi dawî kirin

diwayîn dawî, encam, kotayî, temamî

diwê, diwênê do, duh, duhî, duhinî, roja berî îro û piştî pêr

diwêt (1) ximavdank, hibirdank, şûşeya ximavê / hibir

diwêt (2) dot, duht, keç, qîz, kiç

diyan file, mesîhî, îsawî, xrîstiyan; gawir, kafir

diyar diyar, xwiya, berçav, xuya, tişta têt yan dikare bêt dîtin; diyar, xwiya, zelal, ron, aşkira, eşkere

diyarde diyarde, fenomen, bûyerek / rastiyek berçav

diyarga diyarge, cihê jê çavdêrî li tiştekî têt kirin

diyarî (1) diyarî, hediye

diyarî (2) berçavî, xwiyayî, xwiyabûn, rewşa hatin dîtinê, rewşa hatin ber çavan: Diziyeke le kê diyarî da? Kî derket dizîker?

diz (1) diz, dizîker, kesa/ê dizînê dike

diz (2) asêgeh, senger, kele, kelhe, qela

dizdar pasevanên / cerdevanên / parêzerên asêgehan / sengeran / keleyan

dizerê varê, avarê, rêya kêt têt bikaranîn

dizî, dizêtî dizî, karê dizînê

dizîn dizî, dizî kirin

dizînewe jê kirin, jê dûr xistin

               minal le şîr ~ zarok ji şîr vekirin

diznêro sîxur, casûs, zêrevan

dizran hatin dizîn

dizraw dizî, tişta hatiye dizîn

dizrêw neviyayî, nehezkirî, nefretkirî, lanetkirî, pîs, kirêt, necis

(ya / yê / yên) dî / din / dîtir

dîd dîtin, dîtin û raman, bîrûbawer, bîrûray: Le dîdî towe cejnekeman çon bû? Bi dîtina te cejna me çawan bû?

dîde 1. bînahî, hinêra / şiyana / karîna dîtina tiştan / bûyeran / diyardeyan 2. pêbînik, çavik, çav

dîke (ya / yê / yên) dî / din / dîtir

dîkeş (ya / yê / yên) din / dî / dîtir jî

dîl dîl, êsîr, êxsîr, girtî, zindankirî

dîlî dîlî, êsîrî, êxsîrî

dîlan gêjelok, peledîn, tirredîn, hepledîn, hepletiraş

dîlanê 1. (colan) hejîn 2. (helper) govend, dîlan

dîqet hay, aga, dên, bal, dîqet

dîreg stûn, dîrek

dîsan, dîsanewe dîsan, cardin, dubare, dîsa, car dî jî

dîş hûrûmûr, kelûpel

dîte çiku, ji ber ku, çunke

dîtin dîtin, bi çavan aga / hay jê bûn

dîtinewe vedîtin, dîsan dîtin (t. tiştek wendabûyî)

dîw al, alî, rex, hêl

dîwan (1) dîwan, helbestên berhevkirî

dîwan (2) dîwan, eywan, civat, encûmen, konsey

dîwar dîwar, taq

dîwexan mêvanxane, odeya mêvanan

dîy- Bo peyvên bi "dîy-" dest pê dikin, binere "dîy-", wek: dîyar bn diyar, dîyarî bn diyarî

do dew (vexwarinek e ji av, mast û xwê têt çêkirin û tezî têt vexwarin): "Kes be doy xoy nalê tirş e" "Kes nabêje: dewê min tirş e"

doj mat, seyr, ecêb

            ~ daman mat man, ecêbê girtin, ecêbê serê yekî girtin

dojdamaw matmayî, ecêbgirtî

doje doje, cehenem, agiristan, dozex

dol (1) gelî, cihek nizm (û teng) di navbera du cihên bilind (gir, çiya) de

dol (2) dewl, dewlik, amanek / firaxek avê ye

dolab dolab, qubale, qemsor

dolaw çala avê

dolçe dewlik, amanek / firaxek avê ye

dolezê newal, nihal, ava di cihek nizm /(û teng) yê navbera du cihên bilind (gir, çiya) de re dibore

dolke kûpik; dewlik; cerrik

doran xisirîn, têk çûn, dijw. bi ser ketin

dorandin jê birin, xisirandin, têk birin, bi ser ketin

dorge girav, cihek ax yê ku her çar aliyên wî av in

dorjing tenî

dorniç tenî

dost dost, heval, birader, hevrê; yar, evîndar

dostane dostane, ji dil, dilsozane, bi dostînî, bi hevaltî; yarane, bi evîndarî

dostanetî dostî, dostînî, dostanetî, hevaltî, hevalînî, biraderî; yaretî, evîndarî

dostênî dostî, dostînî, dostanetî

doş bn doj

doşaw doşav

doşawî 1. doşavî, tişta ji doşavê yan doşav tê 2. çeşnek tirî

doşek doşek, nivînek nerm e bo li ser nivistinê / raketinê / razanê

doşekele doşekok, doşekên biçûk

doşenî doşînî, karê dotinê

doşîn doşîn, dotin, duhtin

doşraw dotî, doşî, duhtî (bizina / miha / çêla şîr jê hatiye dotin / derxistin)

dox (1) (t. "barûdox") rewş, şert û merc, şert û şirûd, hel û merc, kawdan, hal

dox (2) navik, nîvek, navend

doxî bingehîn, giring, serekî

doxyan navik, nîvek, navend

doxyanî bingehîn, giring, serekî

doz doz, dawa, daxwaz; mebest, merem; armanc

dozex doje, cehenem, agiristan, dojeh, dozex

dozîn dîtin, peyda kirin, pêrgî hatin; lê gerîn, li pey gerîn

du'a dua, lava, lavaj, liyan, hêvî û daxwaz kirin ji xweda yan mezinek olî / dînî

            ~ gîra bûn dua qebûl bûn, wek duayên yekî çêbûn

            ~ xwastin xatir xwastin, gotin "bi xatirê te / we"

du'axwazî xatirxwazî

            ~ lê kirdin xatir jê xwestin, gotin "bi xatirê te / we"

dugme bişkoj, dugme, qupçe

dujmin dijmin, neyar, dijber

dukan dikan, firoşgeh

dukandar dikandar, xwedîdikan

dukandarî dikandarî, karûbarên (xwediyê) dikanê

duktor doktor; bijîşk, nojdar, tixtor

dunya dinya, cîhan, gerdûn; xelk, alem

dur durr, morîk, mircan, cewer, micewher

durd gerode, remolte, gemorte, xilte (ava binê amanan / firaqan ya ji ber qirş-mirşan pîs e û nayê vexwarin, çaya di bin peyaleyan de dimîne û ji ber ku tov tê de ye nayê vexwarin)

durv nîşe, nîşane, delîl, gova

duşmin bn dujmin

duwa bn diwa

duwane cêwî, cêmk, cotik, cêmik

duwê, duwênê do, duh, duhî, duhinî, roja berî îro û piştî pêr

duwêt (1) ximavdank, hibirdank, şûşeya ximavê / hibir

duwêt (2) dot, duht, keç, qîz, kiç

duxreme xiyarmast, mastê xiyarên kerkirî hatine têkilkirin

duxter

duxter (1) doktor, tixtor, nojdar, bijîşk, pisîşk

duxter (2) f. keç, dot, qîz, kiç

dû (1) du (jimare 2, II)

dû (2) pey, dû, dûv bn diwa

dû (3) dûkêl, dûman, dûxan

dûawan duav, cihê du çem / robar lê digin hev û dibin yek

dûbad ducarî, duqatî, dumilî, duhêlî, dualî

dûbare dubare, ducarî, tekrar, ji nû ve, ji nişka ve

            ~ bûn / bûnewe dubare bûn, dîsan qewimîn, tekrar bûn

            ~ kirdin / kirdinewe dubare kirin, dîsan kirin, tekrar kirin

dûbarepat bn dûpat

dûberekî hevrikî, duberî, rikeberiya di navbera du aliyan de

            ~ û sê lê kirdin bi lez û bizav karek kirin

            ~ westan hevrikî kirin, li dij hev rawestîn

            ~ xistin nêwan hêvotin, berdan hev, kiş kirin hev

dûca duca, kare

dûçar pêrg, rast, tûş

            ~î (şitêk) bûn pêrgî / rastî (tiştekî) hatin; tûşî (tiştekî) bûn

dûçendane ducar, ducarî hindî tiştekî, ducarî ji tiştekî mezintir / biçûktir / dirêjtir / kurttir û hwd.

dûçerxe 1. duçerxe, duçerxî 2. bîsîklet, kerkê asinî, hespikê asinî

dûd bn dû (3)

dûdare darbest, tabût, darên kesên mirî li ser tên rakirin û bo veşûştinê yan binaxkirinê dibin

dûdekî qûnder, homoseksuel, sodomî, îbne

dûdil dudil, dilwas, dilwaswas, biguman, bişik

dûdil dudilî, dilwasî, dilwaswasî, guman, şik

dûdman dûnde, ûcax, zirriyet, dûndeh, malbat, binemal, sûlal; hoz, êl, eşîr

dûdmankiwêr bêdûnde, bêûcax, bêzirriyet

dûfaq qosk, duçeq, duşeq, tiştên bi dirûvê / şikilê "v"

dûg dûng, daw, dawa mihan (beşa ji leşê mihan ya derqûna wan diniximîne)

dûguman bn dûdil

dûhem, dûhemîn bn dûwem, dûwemîn

dûkan bn dukan

dûkel dûkêl, dûman, dûxan; hilm, buxar

dûkelawî dûkêlî, dûkêlgirtî, dûxanî, dûmanî, dûxangirtî, dûmangirtî

dûkeldan dûkêlkêşk, kunek e li banê xanî bo ku dûkêl / dûman / dûxan tê re hilbikeve derveyî xanî

dûkeldiraw dûkêlî, dûkêlgirtî, dûxanî, dûmanî, dûxangirtî, dûmangirtî; hilmdayî

dûkelgîr, dûkelkêş dûkêlkêşk, kunek e li banê xanî bo ku dûkêl / dûman / dûxan tê re hilbikeve derveyî xanî

dûla dual, dualî, duhêlî, durexî; (derî / pencere) duqat

dûlge pesn, pesnebêjî, gotarek pesndanê (t. bo bîranîna kesên mirî)

dûlike duşeq, duçeq, qosk

dûlone dual, duhêlî, dualî, duşaxî, duçeqî, duqatî

dûlûle dulûlî, duborî, dukunî, tivengên dulûlî

dûmalekî dumalî, dumalikî, dema jin û mêr di eynî malê de dijîn lê maiyeta xwe ji hev cuda dihêlin

dûmel lîr, peq, peqûşk, peqûşkên li leş çêdibin

dûmelek daholk, çeşnek daholên biçûk e

dûmirekî bi herdu destan

dûnihom duqat, duqatî, xaniyên duqat

dûnîme dunîv, nîv û nîv

            ~ kirdin nîvandin, nîv û nîv kirin, wa parçe kirin ku nîvek li aliyekî û nîva din jî li aliyek din bimîne

dûpat dubare, tekrar, dîsan

            ~ kirdin 1. dubare kirin, dîsan kirin, tekrar kirin 2. deng vedan, olan dan

dûpel duşeqî, duçeqî, qosk

dûpê dupî, dulingî, jîndarên du pî / pê / ling hene; dupêpikî, tiştên du pêpik / pî / pê / ling hene

dûpişk dûpişk, dûlipî

dûqat duqat; ducarî

dûqet duhêlî, dualî, durexî

dûr dûr, dijw. nêz, nêzîk

            le ~ dûrewe ji dûr; ji dûr ve

dûrayî dûrahî, dûrayî, mezafe, dîstans

dûrbîn dûrbîn, kesa/ê pêşeroja mijarekê dibîne yan wê li ber çavan digire

dûrdest dûrdest, tişta destê mirov bi asanî nagiyê, dijw. berdest

dûrendîşe dûrpûnij, dûrfikir, sexbêr, kesa/ê dûr difikire û mijarê bi berfireyî li ber çav digire û li pêşeroja wê dirame

dûrî dûrî, dûratî

dûrlesoz bêhest; objektîv

dûrû durû, xapînok

dûsibey dusibe, dusibê, roja piştî sibe / sibê / sibehî bêt

dûşemme, dûşemmû duşem, duşemb, ji rojên hefteyê ya piştî yekşemê û berî sêşemê

dûta duta, duqat, ducar

dûtiwê, dûtuwê duhêlî, dualî, duqat

dûwan (1) şêwirîn, suhbet kirin, (li gel hev) axiftin, qise kirin, şor kirin, (li ser mijarekê) peyivîn, bas kirin, qal kirin

dûwan (2) duyan, duwan, du liban / heban / kitan: Dûwan debînim Duyan dibînim, du (ji wan) dibînim; cot

            dûwan-dûwan du-du, cot-cot, du bi du, her du carekê

dûwanbêj şiroveker, raveker, basker, liseraxiv, kesa/ê li ser mijarekê diaxive

dûwander peyvder, axiftger, kesa/ê axiftinekê pêşkêş dike

dûwandin axaftin, peyivandin, li gel yekî suhbet kirin, wa kirin ta ku kesek biaxive

dûwange axiftgeh, cihê axiftinên gelemperî, cihê axiftinên bo raya giştî

dûwane cêwî, cêmk, hevalcêmk, du xwişk yan du bira yan xwişkek û birayek yên bi hev re ji diya xwe bûne; du tiştên tam mîna hev

dûwanze dazde, duwanzdeh, (jimare 12, XII)

dûwem, dûwemîn duyem, (ya / yê / yên) duyê / duyan, (ya / yê / yên) pişta (ya / yê / yên) yekem / pêşîn

dûxale duxalok, duniqtok (di niqteşaniya nivîsînê de nîşaneya ":")

dûxew: ~ bûn xew lê herimîn

dûzaxe: ~ kirdin nerehet kirin, aciz kirin


Amadekar: Husein Muhammed

Aa · Bb · Cc · Çç · Dd · Ee · Êê · Ff · Gg · Hh · Ii · Îî · Jj · Kk · Ll · Mm · Nn · Oo · Pp · Qq · Rr · Ss · Şş · Tt · Uu · Ûû · Vv · Ww · Xx · Yy · Zz

Çavkanî