çek

Herwiha binêre: cek û Çek

Kurmancî

Bilêvkirin

IPA^(kilîd): /ˈt͡ʃɛk/
Kîtekirin: çek

Navdêr 1

çek cins hewce ye (c=m: mê, c=n: nêr, c=mn: mê û nêr, c=nt: nêtar) bi gelemperî pirrjimarî

(leşkerî) Tiştên şer pê tê kirin (wek: tifeng, top, moşek, şûr).
- 2002, Perwîz Cihanî, Bilîcan, Stockholm: Nefel, →ISBN:
  Çek û rextên kuştiyan jî hema wisan bi terkiya hespên wan va girêdayî bûn.
- 2002, Mehmed Uzun, Bîra qederê, Weşanên Nefel:
  Loma kurdan jî, ji bo parastina welêt, çek hildan û ketin nav refên ordiya Osmanî.
- ~ 1858, Mele Mehmûdê Bayezîdî, amadekariya Jan Dost, Adat û Rusûmatnameê Ekradiye, Weşanxaneya Nûbihar, di 2010 de hate weşandin, →ISBN, rûpel 90:
  Ekrad hesp û çekêd xwe, memnû'e(qedexe ye)eslen bi emanet nadine birayê xwe jî. Ekrad dibêjin mirov jina xwe emanet biditin, ne ko hesp û alatêd xwe î herbê bi emnanet biditin.

Bi alfabeyên din

kurdî-erebî: چەک

Hevmane

sîleh

Jê

Etîmolojî

Hevreha soranî چەک (çek), zazakî çeke, hewramî چەک (çek). Dibe ku pêbestî bi çek/çaka nêr a bi ramana "cil, kinc", ku dariştiyeka cil e. Bide ber rext ku di zimaninên kurdî da ramana cil û bergan jî bi kar tê anîn. Bi gengaztirîn ji proto-hindûewropî *keku-, hevreha çakuç, çeqo.

Dîtaneya ku doz dike ji ermenî զենք (zenkʻ), firejimara զէն (zēn) e nepêkan e ji ber pirsgirêkên dengnasîkî, û êdî nayê pejirandin.

Herwiha binêre

Cûnên çekan

Werger

Abxazî: абџьар (ābǯ̍ār)
Adîgeyî: ӏашэ (ʼašɛ), ашэ (ašɛ)
Afrîkansî: wapen → af
Albanî: armë → sq m, shkluhë m
Almaniya jêrîn a navîn: wapen (wâpen)
Almanî: Waffe → de m
Amharî: የጦር መሣሪያ (yäṭor mäśariya)
Aragonî: arma
Aramî:
Îbranî: זינא n (zaynā’)

Siryanî: ܙܝܢܐ n (zaynā’)
Aromanî: armã m, tufeche
Astûrî: arma m
Avarî: ярагъ (jarağ)
Azerî: silah → az, yaraq
Baskî: arma → eu
Başkîrî: ҡорал (qoral)
Belarusî: збро́я m (zbrója), ару́жжа nt (arúžža)
Bengalî: অস্ত্র → bn (ôśtr), হাতিয়ার (hatiẏar)
Bretonî: arm → br n
Bulgarî: оръ́жие → bg nt (orǎ́žie)
Burmayî: လက်နက် → my (laknak)
Buryatî: зэбсэг (zebseg)
Çeçenî: герз (gerz)
Çekî: zbraň → cs m
Çînî:
Kantonî: 武器 (mou⁵ hei³), 兵器 (bing¹ hei³)

Dunganî: җүнчи (žünči)

Mandarînî: 武器 → zh (wǔqì), 兵器 → zh (bīngqì), 軍器 / 军器 (jūnqì)

Minnanî: 武器 → zh-min-nan (bú-khì)

Wuyî: 武器
Çukçî: ирвын (irvyn)
Dalmatî: jarma m
Danmarkî: våben → da nt
Endonezyayî: senjata → id
Erebî: سِلَاح n (silāḥ)
Erebiya misrî: سلاح n (silāḥ)
Ermenî: զենք → hy (zenkʻ)
Esperantoyî: armilo
Estonî: relv → et
Extremaduranî: arma
Farisî: سلاح → fa (selâh)
Ferî: vápn nt
Fînî: ase → fi, astalo → fi
Fransî: arme → fr m
Friyolî: arme m
Frîsiya saterlandî: Woapen nt
Frîsî: wapen
Gaelîka skotî: arm → gd n
Galîsî: arma → gl m
Gotî: 𐍅𐌴𐍀𐌽 nt (wēpn)
Gujaratî: શસ્ત્ર → gu (śastra)
Gurcî: იარაღი (iaraɣi), საჭურველი (sač̣urveli)
Guwaranî: mboka
Hindî: हथियार → hi n (hathiyār), शस्त्र → hi n (śastra), आयुध → hi n (āyudh)
Hîlîgaynonî: hinganiban
Holendî: wapen → nl nt
Îbranî: כְּלִי נֶשֶׁק → he n (kli néshek)
Îdoyî: armo → io
Îlokanoyî: igam
Îngilîziya kevn: wǣpn nt
Îngilîzî: weapon → en
Îngûşî: герз (gerz)
Înterlîngua: arma
Îrlendî: arm
Îsnagî: ixam
Îtalî: arma → it m
Îzlendî: vopn → is nt
Japonî: 武器 → ja (ぶき, buki), 兵器 → ja (へいき, heiki)
Kalalîsûtî: sakku
Kannadayî: ಆಯುಧ → kn (āyudha)
Karaçay-balkarî: сауут (sawut)
Katalanî: arma → ca m
Kirgizî: курал → ky (kural), курал-жарак (kural-carak), жарак → ky (carak)
Kîkongoyî: buta
Koreyî: 무기 → ko (mugi), 병기 → ko (byeonggi)
Kumikî: савут (sawut)
Ladînî: erma m
Latînî: tēlum nt, arma → la nt p
Latviyayî: ierocis n
Lawsî: ຄຳເພິງ (kham phœng), ອາວຸດ → lo (ʼā wut)
Lîtwanî: ginklas n
Lueyî: ᦁᦱᦞᦴᧉᦒ (ʼaavuu²th)
Luksembûrgî: Waff → lb m
Makedonî: оружје nt (oružje)
Malayalamî: ആയുധം → ml (āyudhaṃ)
Malezî: senjata → ms
Maltayî: arma m
Maratî: शस्त्र (śastra)
Mecarî: fegyver → hu
Misrî:

(jry),

(ꜥḥꜣw)
Mîrandî: arma
Mongolî:
Kirîlî: зэвсэг → mn (zevseg)

Mongolî: ᠵᠡᠪᠰᠡᠭ (ǰebseg)
Nedersaksî: Wapen nt
Nenetsiya tundra: мирв (ḿirw°)
Nogayî: савыт (savıt)
Norsiya kevn: vápn nt
Norwecî:
Norweciya bokmålî: våpen → no nt

Norweciya nînorskî: våpen nt
Oksîtanî: arma → oc m
Oriyayî: ଶସ୍ତ୍ର → or (śôstrô)
Oygurî: قورال (qoral)
Ozbekî: qurol → uz, yarogʻ → uz
Palî: āvudha nt
Peştûyî: وسله → ps m (waslá), اسلحه → ps m (aslehá)
Polonî: broń → pl m, oręż n
Portugaliya kevn: arma
Portugalî: arma → pt m
Puncabî: ਹਥਿਆਰ (hathiāra)
Qazaxî: қару (qaru)
Romancî: arma m
Romanyayî: armă → ro m
Rusî: ору́жие → ru nt (orúžije)
Samiya bakurî: vearju
Sanskrîtî: आयुध → sa nt (āyudha)
Sardînî: àrma m
Sebwanoyî: hinagiban
Sicîlî: arma → scn m
Sirboxirwatî:
Kirîlî: о̀рӯжје nt

Latînî: òrūžje → sh nt
Skotî: wapyn, wappen
Slaviya kevn:
Kirîlî: орѫжиѥ nt (orǫžije)
Slaviya rojavayî ya kevn: оружие nt (oružije)
Slovakî: zbraň → sk m
Slovenî: orožje nt
Sorbî:
Sorbiya jêrîn: broń m

Sorbiya jorîn: bróń m
Spanî: arma → es m
Swahîlî: silaha → sw
Swêdî: vapen → sv nt yan nt p
Şanî: လၢၵ်ႈၼၢၵ်ႈ (lāak nāak), ၵွင်ႈၵၢင်ႇ (kōang kàang)
Tacikî: силоҳ → tg (siloh), яроқ (yaroq), аслиҳа p (asliha)
Tagalogî: sandata
Tamîlî: ஆயுதம் → ta (āyutam)
Taosî: hų́łoliną
Tayî: อาวุธ → th
Telûgûyî: ఆయుధము → te (āyudhamu)
Teterî: корал → tt (qoral)
Tigrînî: ብረት (bərät)
Tirkî: silah → tr, yarak → tr, savut → tr
Tirkmenî: ýarag
Tîbetî: མཚོན་ཆ (mtshon cha), གོ་མཚོན (go mtshon)
Tupînambayî: popesûara
Urdûyî: ہتھیار n (hathiyār), اسلحہ (asliha)
Ûkraynî: збро́я → uk m (zbrója), ору́жжя nt (orúžžja)
Venîsî: arma → vec
Viyetnamî: vũ khí → vi, binh khí → vi
Weylsî: arf → cy n yan m, erfyn n
Ximêrî: គ្រឿងអាវុធ (krɨəngʼaavut), អាវុធ → km (ʼaavut)
Yidîşî: וואָפֿן n yan nt (vofn), כּלי־זיין n yan nt (klezayen)
Yûnanî: όπλο → el nt (óplo)
Yûnaniya kevn: ὅπλον nt (hóplon), ἄορ nt (áor)
Zhuangî: cungqcax, vujgi

Ev qismê Wergerê ji malûmatên naveroka vê versiyona madeya weapon a Wîkîferhenga îngilîzî pêk tê.

Navdêr 2

çek m

Kaxezek e tê dagirtin û îmzekirin bo ku kesek bikare tevavek pareyan ji bankeyê pê wergire.
- Nimûneyekê lê zêde bike [ biguhêre ]

Jê

çek hûr kirin (“çek dan bi dirav ango pare”, lêker)
çek îmze kirin (lêker)
çek qebûl kirin (lêker)
çekhûrkirin (navdêr)
çekîmzekirin (navdêr)
çekqebûlkirin (navdêr)

Etîmolojî

Ji zimanên îranî, hevreha soranî چه‌ک (çek), farisî چک (çek), pehlewî [skrîpt hewce ye] (çekk), têkilî peyva şah. صَكّ (ṣekk) ya erebî, çek ya tirkî, check û cheque yên îngilîzî, chèque ya fransî, almanî Scheck, cheque ya spanî û portugalî, чек (çêk) ya rusî... ji zimanên îranî hatine wergirtin.

Werger

Afrîkansî: tjek
Almanî: Bankanweisung, Scheck → de nêr
Danmarkî: bankanvisning
Esperantoyî: ĉeko
Fînî: šekki → fi
Holendî: cheque → nl
Îngilîzî: cheque → en, ^?drafting draught, ^?wardrobe → en
Îtalî: assegno → it, assegno bancario → it
Katalanî: xec → ca
Mecarî: csekk → hu
Norwecî: sjekk
Papyamentoyî: chèk
Polonî: czek → pl
Portugalî: cheque → pt
Spanî: cheque → es
Swêdî: check → sv
Tirkî: çek → tr, ^?kırıcı → tr
Yûnanî: επιταγύ (epitagý)
Zuluyî: ilisheke, isheke

Navdêr 3

çek n, ç-ya nerm, k-ya nerm

Tiştên mirov li ber xwe dike, tiştên mirov dike ber xwe, tiştên mirov li xwe dike
(wek: çakêt, gumlek, saqo, kiras, şelwal, derpî).
- Nimûneyekê lê zêde bike [ biguhêre ]

Hevmane

Jê

çek ji (xwe yan ji kesek din) kirin
çek kirin ber (“xwe yan kesek din”, lêker)
çek li (xwe yan kesek din) kirin

Etîmolojî

Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

Werger

Almanî: Kleidung → de mê
Çînî: 衣服 (yīfu)
Danmarkî: tøj → da nêtar
Erebî: ملابس (melábis)
Esperantoyî: vestaĵo → eo
Fînî: vaatteet → fi
Fransî: vêtements → fr
Holendî: kleren → nl
Îngilîzî: clothes → en
Îtalî: vestiti → it
Japonî: 衣類 → ja (いるい, irui)
Koreyî: 옷 (ot)
Mecarî: ruha → hu, ruhák → hu
Portugalî: roupa → pt mê
Rusî: одежда (odêjda)
Spanî: ropa → es mê
Swêdî: kläder → sv
Tirkî: elbise → tr