çand

Kurmancî

Bilêvkirin

• IPA^(kilîd): /ˈt͡ʃɑːnd/
• Deng (Amed)^ⓘ
• Kîtekirin: çand

Navdêr

Tewandina çand
Zayenda mê ya binavkirî
Rewş	Yekjimar	Pirjimar
Navkî	çand	çand
Îzafe	çanda	çandên
Çemandî	çandê	çandan
Nîşandera çemandî	wê çandê	wan çandan
Bangkirin	çandê	çandino
Zayenda mê ya nebinavkirî
Rewş	Yekjimar	Pirjimar
Navkî	çandek	çandin
Îzafe	çandeke	çandine
Çemandî	çandekê	çandinan

çand m

1. kultûr, tore, kelepûr, edet
   • (Çand) Ev pirseqe^[sic] geleq mihim e. Divêt xwendevanên me kenc bala xwe bidin û di ser zmanê xwe re bêxin. Ji ber qo ev pirsa ha ne di zmanê me de ne jî di zmanên cînar de jî heye. Ereban jî vê paşîyê xistine zmanê xwe. Ji tevayiya ilm û hiner û pîşeyên spehî re çand tête gotin. Me ev pirs ji çandinê girt. Ji xwe di her zmanî de jî welê ye. — (Hawar, Ferhengoq, Celadet Alî Bedirxan, Amadekar: Firat Cewerî, Weşanên Nûdem, cild 1, hj. 19, 1933, r. 387)

Bi alfabeyên din

• kurdî-erebî: چاند

Jê

• çandî
• çandîtî

Etîmolojî

Paşvesazî ji çandin. Ji aliyê Celadet Alî Bedirxan ve di 1933 de hatiyê çêkirin bi riya wergerandina yekser ji fransî culture (“kultûr”). Binere kultûr. Herwiha bide ber tirkî ekin (“dexl, çandin; kultûr”).

Werger

• Afrîkansî: kultuur → af
• Albanî: rrethanë → sq m, doke → sq, kulturë → sq m,
• Almanî: Kultur → de m
• Amharî: ባህል n (bahl)
• Aramiya nû ya asûrî: ܡܲܪܕܘܼܬܵܐ m (mardūtā)
• Asamî: সংস্কৃতি (xoṅskriti)
• Astûrî: cultura → ast
• Azerî: mədəniyyət → az
• Başkîrî: мәҙәниәт (mäðäniät)
• Bayerî: Kuitua
• Belarusî: культу́ра → be m (kulʹtúra)
• Bengalî: সংস্কৃতি → bn (śôṅśkriti), রসম → bn (rôśôm), রেওয়াজ → bn (reoẏaj), তমদ্দুন → bn (tômôddun)
• Bretonî: sevenadur → br n
• Bulgarî: култу́ра → bg m (kultúra)
• Burmayî: ယဉ်ကျေးမှု → my (yanykye:hmu.)
• Buryatî: соёл (sojol)
• Çeçenî: оьздангалла (özdangalla)
• Çekî: kultura → cs m
• Çînî:

  Kantonî: 文化

  Dunganî: вынхуа (vɨnhua)

  Min dongî: 文化

  Hakkayî: 文化 (vùn-fa)

  Hokkien: 文化 (bûn-hoà)

  Mandarînî: 文化 → zh

  Wuyî: 文化

• Çuvaşî: культура (kulʹtura)
• Danmarkî: kultur → da
• Divehî: ސަގާފަތު (sagāfatu)
• Endonezyayî: budaya → id
• Erebî: ثَقَافَة → ar m (ṯaqāfa)

  Erebiya misrî: ثقافة m (saqāfa, ṯaqāfa)

  Erebiya hîcazî: ثقافة m (ṯaqāfa)

  Erebiya fasî: ثقافة m (taqāfa)

• Ermenî: մշակույթ → hy (mšakuytʻ)
• Esperantoyî: kulturo
• Estonî: kultuur
• Extremaduranî: coltura m
• Ferî: mentan m, mentir m p, mentun m
• Fînî: kulttuuri → fi
• Fransî: culture → fr m
• Frîsî: kultuer → fy
• Gaelîka skotî: dualchas n, cultar n
• Galîsî: cultura → gl m
• Gujaratî: સંસ્કૃતિ m (sãskṛti)
• Gurcî: კულტურა → ka (ḳulṭura)
• Guwaranî: teko → gn
• Haîtî: kilti
• Hawayî: nā ʻike a me nā hana
• Hindî: संस्कृति → hi m (sanskŕti)
• Holendî: cultuur → nl m
• Îbranî: תַּרְבּוּת → he m (tarbút)
• Îdoyî: kulturo → io
• Îngilîzî: culture → en
• Îngriyî: kulttuura
• Înterlîngua: cultura m
• Îrlendî: cultúr n
• Îtalî: cultura → it m
• Îzlendî: menning → is m
• Japonî: 文化 → ja (ぶんか, bunka), カルチャー → ja (karuchā)
• Kalmîkî: сойл (soyl)
• Kannadayî: ಸಂಸ್ಕೃತಿ → kn (saṃskṛti)
• Katalanî: cultura → ca m
• Kirgizî: маданият → ky (madaniyat)
• Kîngalî: සංස්කෘතිය → si (saṁskr̥tiya)
• Koreyî: 문화 → ko (munhwa)
• Latînî: cultūra m
• Latviyayî: kultūra m
• Lawsî: ວັດທະນະທຳ → lo (wat tha na tham)
• Lîgûrî: coltûa
• Lîtwanî: kultūra → lt m
• Lueyî: ᦞᧆᦒᦓᦱᦒᧄ (vadthnaatham)
• Makedonî: култу́ра m (kultúra)
• Malagasî: kolontsaina → mg, fomba → mg
• Malayalamî: സംസ്ക്കാരം → ml (saṃskkāraṃ)
• Malezî: budaya → ms
• Maltayî: kultura m
• Maorî: ahurea, tikanga
• Maratî: संस्कृती (sauskrutī)
• Mecarî: kultúra → hu
• Mongolî:

  Kirîlî: соёл → mn (sojol)

  Mongolî: ᠰᠣᠶᠤᠯ (soyul)

• Nahwatlî: cultura m
• Navajoyî: éʼélʼį́
• Nedersaksî: kultur
• Nepalî: संस्कृति → ne (sanskr̥ti)
• Normandî: tchulteure m, tchututhe m
• Norwecî:

  Norweciya bokmålî: kultur → no n

  Norweciya nînorskî: kultur n

• Oksîtanî: cultura → oc m
• Oriyayî: ସଂସ୍କୃତି → or (sôṃskruti)
• Osmanî: مدنیت (medeniyyet)
• Oygurî: مەدەنىيەت (medeniyet)
• Ozbekî: madaniyat → uz

  Kirîlî: маданият (madaniyat)

• Peştûyî: کلتور n (kultur), ثقافت → ps n (saqāfat), فرهنګ n (farhang), کلچر n (kalčar)
• Persian:

  Darî: فَرْهَنْگ (farhang), کُولْتُور (kūltūr)

  Farsiya îranê: فَرْهَنْگ (farhang)

• Polonî: kultura → pl m, obyczajowość
• Portugalî: cultura → pt m
• Punjabi:

  Gurmuxî: ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ → pa m (sanskritī)

• Qazaxî: мәдениет → kk (mädeniet)
• Qiptî: ⲓⲉⲃⲟⲩⲱⲓ n (iebouōi)
• Romanyayî: cultură → ro m
• Rusî: культу́ра → ru m (kulʹtúra)
• Rusînî: култу́ра m (kultúra)
• Sanskrîtî: संस्कृति → sa m (saṃskṛti)
• Sicîlî: curtura m
• Sirboxirwatî:

  Kirîlî: култу́ра m

  Latînî: kultúra → sh m

• Skotî: cultur
• Slovakî: kultúra m
• Slovenî: kultura → sl m
• Somalî: dhaqan
• Spanî: cultura → es m
• Swahîlî: utamaduni → sw
• Swêdî: kultur → sv g
• Tacikî: фарҳанг → tg (farhang), маданият (madaniyat), култура (kultura)
• Tagalogî: kultura, kalinangan → tl
• Tamîlî: பண்பாடு → ta (paṇpāṭu), கலாச்சாரம் → ta (kalāccāram)
• Tayî: วัฒนธรรม → th
• Telûgûyî: సంస్కృతి → te (saṃskr̥ti)
• Teterî: мәдәният → tt (mädäniyat)
• Tigrînî: ባህሊ (bahli)
• Tirkî: kültür → tr, hars → tr
• Tirkmenî: medeniýet
• Tîbetî: རིག་གནས (rig gnas)
• Udmurtî: лулчеберет (lulćeberet)
• Urdûyî: ثَقافَت m (saqāfat), فَرْہَن٘گ m (farhaṅg), تَہْذِیب → ur m (tahzīb)
• Ûkraynî: культу́ра → uk m (kulʹtúra)
• Viyetnamî: văn hoá → vi
• Weylsî: diwylliant → cy n
• Wîlamowî: kultür
• Ximêrî: វប្បធម៌ → km
• Yidîşî: קולטור m (kultur)
• Yûnanî: πολιτισμός → el n (politismós)
• Zhuangî: vwnzva

Ev qismê Wergerê ji malûmatên naveroka vê versiyona madeya culture a Wîkîferhenga îngilîzî pêk tê.

Formekê lêkerê

çand

1. dema borî ji lêkera çandin