Wiktionary:sor-kurh
Ji Wiktionary
Tabloya Naverokê |
[biguherîne] Ferhenga soranî - kurmancî
[biguherîne] Daner: Husein Muhammed
|
[[Wiktionary: -kura|Aa]] | Bb | Cc | Çç | Dd | Ee | Êê | Ff | Gg | Hh | Ii | Îî | Jj | Kk | Ll | Mm | Nn | Oo | Pp | Qq |Rr | Ss | Şş | Tt | Uu | Ûû | Vv | Ww | Xx | Yy | Zz |
[biguherîne] H h
ha ha? çi? çawan? (Te) çi got?
ha (2) ha? ma ne, yan: Toş dêyt, ha? Tu jî, ha? Tu jî dêyî? Tu jî dê bêyî, ma ne? Tu jî dê bêyî, yan?
ha (3) ha, hanê, de ha, de hanê, işte, va ye, de va ye, kerem ke, fermû (t dema tiştek ji kesekî re têt dan li şûna bêt gotin: "Bigire")
ha (4) ha! bizane ha! bizane ku, de min ji te re got
ha (5): ha ... ha ... ha ... ha, geh ... geh, car ... car: Le lêre ha lewê li vir li wir, geh li vir geh li wir, car li vir car li wir
ha (6) ([min] ham, [to] hayt, [ew] ha, [ême] hayn, [êwe] han, [ewan] han) Li şûna lêkera "bûn" têt bikaranîn: Ham le mal [Ez] li malê me. Hayt le mal? [Tu] li malê yî? û hwd.
-ha: -an (pêşpirtikek e bo diyarkirina pirrejimariya t jimaran): hezarha (bi) hezaran, milyonha (bi milyonan)
hac bn har û hac
hacet, hacet alav, amûr, hacet
hacî hecî, hacî, kesa/ê heca xwe bi cî aniye
hacîbadam navê birrek biskewîtan e
hacîbayef bahîvtirşk
hacîleqleq hacîleglege, leglege, quling
hacîreng bn hacîreş
hacîreş hacîreşk, hechecîk, çivîkek rewş e
haçe bn dirêjayî
hafiz 1) hafiz, kesa/ê Qur'anê ji ber dizane, kesa/ê Qur'an ji ber kiriye 2) kor, bêçav, kore
haj mat, matmayî, ecêbgirtî, sersam
hajandin xwişîn, xuşîn, dengê bilind yê daherrikîna / darijîna avê jê hatin
haje, hajehaj xwiş, xwişexwiş, dengê bilind yê daherrikîna / darijîna avê
haka haha, aniha, di vê gavê de
hakayî hahayî, tişta aniha / haha bibe / bêt / biqewime
hakim 1) (fermanrewa) hakim, padişah, fermanber, walî, rêveber, mîr 2) (dadgêr, serokî dadga) dadgêrr, dadger, hakim, serokê dadgehê
hakimane hakimane, wek / mîna hakiman; hikûmî, hukumetî, fermî
hakimêtî hakimî, hakimtî, rêveberî, fermanberî, hukim
hako keteberî, tesadif: le ~ bi keteberî / tesadifî
hal hal, rewş, çawanî
~ û ehwal çawanî, rewş, hal û ehwal
halî serwext, fama, têgihiştî, têgihandî, fehma
~ bûn tê gihîn, serwext bûn, fam kirin, tê gihiştin
~ kirdin tê gihandin, serwext kirin, famandin, fehmandin
halaw hilm, buxar, hewayê germ, ava wa germ bûye ku hildikeve hewa
halet rewş, destûdar, hal
halî bûn tê gihîn, tê gihiştin, fam kirin, serwext bûn, fehm kirin, fêm kirin
halî kirdin tê gihandin, dan famkirin, serwext kirin
ham bn haw
hamar rastgeh, deşt
hamêz hemêz, hembêz, koş, dergûş
han pal, def, dehf, han, teşwîq
~ dan şarandin, (li tiştekî) sor kirin, han dan, teşwîq kirin, berev (kirina tiştekî) def dan / pal pê radan
han (1) dinyadîtî, xwedîtecrûbe, pêzan
han (2) bn ast
hana (1) hewar, pena, stare, daxwaza alîkariyê kirin
~ birdine ber ... xwe spartin (kesekî / tiştekî), avêtin hewara (kesekî / tiştekî)
hana (2) hingiv, hingivîn. Tenê di vê gotinê de bi kar têt: Hanam kirde demit Devê te bihingiv be ("Min hingiv kir devê te." Dema kesek tiştekî pirr baş vedibêje û li şûna "sehet xweş" yan "dev xweş" mirov dixwaze gotinek hê şirîntir bibêjiyê)
hanaber hewarber, stareber, kesa/ê xwe dispêre (kesekî / tiştekî)
hanehan bn han
hander palder, defder, şarîner, sorker, teşwîqker
handiraw şarandî, (li tiştekî) sorkirî, teşwîqkirî, berev (kirina tiştekî) defdayî
hane bn kanî
hanê bn ha (2)
hanîn bn hênan
hapulk bn derfet
har har, dînûhar, dirrinde, venehewayî, bêtebat, şûm, neqet, destmatî
~ û hac şûm, neqet, venehewayî, destmatî, ya/yê destê xwe dike di nav her karî re tevî ku ne karê wê / wî be jî, t zarok yên ku ji ber nesekinîna xwe xirabiyan dikin û ziyanê digihînin kesekî yan tiştekî
<?xml:namespace prefix = st1 ns = "urn:schemas-microsoft-com:office:smarttags" /><st1:City><st1:place>haran</st1:place></st1:City> bn harîn
haraw hêrayî, hêrandî, destarrkirî, (genimê, goştê û hwd) hûr-hûrkirî
hare, harehar şinq, şingeşing dengê şkestina caman / şûşeyan
~ kirdin şingîn, dengê şkestina caman / şûşeyan jê hatin
hare kêzikek e
hariye kêzek e
harî harî, dînûharî
harîkar alîkar, arîkar, alîkar
harîkarî alîkar, arîkar, alîkar
harîn hêran, hêrandin, hêrîn, destarr kirin, (genim, goştê û hwd) hûr-hûr kirin
harû pidû, pû, alûne, pidî, goştê ber didanan
harûhûrt pozbilindî, qurretî, xwe mezin hesibandin / kirin
haş bn bêkelk
haşa haşa, ne wa / wisan / wiha / wilo / hosa; ji bilî, ji xeynî, ... ne tê de: haşa huzûr haşa huzûr, ji bilî yên amade / hazir / li hizûrê
haşûhûş dengûdor, qerebalix, qerqeşe, gengeşe, şerrenîx
hat (1) dema borî ji lêkera hatin
hat (2) bext, nesîb, şans: rêy çûn û nehat rêya bêvegerr, rêya çûn û nehatinê
hatin hatin
~e dî bi cî hatin, bi cih hatin, rast derketin: Awatekanman hatine dî Hêviyên me bi cî hatin
hatinewe vegerrîn, vehatin, hatinve, dîsan hatin
~ yad / bîr hatin bîrê
hatûçû hatin-û-çûn; trafîk: polîsî ~ polîsê livok, polîsê gerrok, polîsê trafîkê
havil havil, xebat, berhem, encam
haw- hev-, hev-, eynî-, êkûdu, hevûdin
hawahengî hevahengî, lihevanîn; hevkarî, amadekirina tiştekî bi hev re
hawar (1) hawar, bang, gazî, hewar
~ birdin (bo) xwe spartin (kesekî), hawara xwe gihandin (kesekî)
~ lê hestan hawar kirin, kirin qîrîn û hawar
hey ~! hey hawar! wey li vî halî; hawar e!
Xwa ~! Hewar Xwedê!
hawar (2) bn hewar
hawarî hewarî, berbedel, mînek
hawarker hewarker, gazîker, bangker, kesa/ê hewarê dike
hawbend hevbend, hevgir
hawbeş hevbeş, hevpar, mişterek, pêkve, şirîk
hawbeşêtî, hawbeşî hevbeşî, hevparî, mişterekî, şirîkî
hawbîr hevbîr, hemfikir, kesên (li ser mijarekê) dîtin û baweriyên wan mîna hev in
hawcê hevber, tiştên mîna / beramberî hev in
hawcor hevbirr, hevceleb, hevçeşn, hevcor, tiştên ji heman birrê ne / eynî hev in
hawcot hevcot, tiştên tam mîna hev; hevtov, zarokên cêwî / hevalcêmik yên ku tam dişibin hev
hawçaw hevrik, dijber, kesên dijî hev
hawçawî hevrikî, dijberî, berberkî, dijîtiya hemberî hev
hawçax hevçax, hevserdem, hevdem, eynî demî; nûjen, hevçerx, nihoyî, modern
hawçek hevçek, kesên bi hev re dijî tiştekî / kesekî şerr dikin
hawçeq hevçeq, hevbin, tiştên bingeha wan yek e
hawçerx bn hawçax
hawçeşn bn hawcor
hawçire hevbêj, kesên bi hev re (tiştekî, t stranan) dibêjin
hawderd hevderd, kesên derd û kulên wan eynî ne
hawdest hevdeste, mîna hev
hawdîn hevdîn, hevol, kesên dînê wan eynî ye
hawen hawin
-hawêj -avêj, paşqertafek e dikeve pey hin peyvan û kirdeyan ji wan çêdike, nimûne: rimhawêj rimavêj, kesa/ê riman diavêje, tîrhawêj tîravêj
hawêr jihevkirina mih û berxan bo dema dotina mihan
hawha, hawhaw dengûdor, dingering, xiringediring, teqereq
hawîn havîn, tavistan, germtirîn demsal, demsala piştî biharê û berî payizê, dijw. zivistan
hawîne, hawînî havînî, havînîk, tiştên li havînê çêdibin (wek fêkî) yan kêrî havînê tên (wek cil)
hawînhewar havîngeh, havînwar, cihê bênvedanê yê havînê
hawîştin avêtin, havêtin, avêştin
hawîtin bn hawîştin
hawkar hevkar, hevxebit, hevşol, kesên / tiştên li gel hev karekî dikin yan dixebitin
hawkarî hevkarî, hevxebat, hevşolî, karkirina bi hev re, şol kirina li gel hev, xebata pêkve
hawkat hevdem, bûyerên di eynî demê de diqewimin
hawkêş hevkêş, paralel
hawkêşe hevkêşe, hevber, beramber, wekhev
hevkêşî hevkêşe, paralelî, paralelîzm
hawla hevhêl, hevla, hevlayen, tiştên aliyên wan eynî ne
hawlif bn hawta
hawmal hevmal, kesên (ji / li) eynî malê
hawmil hevnîr, gayên bi hev re vot pê têt kirin; (m) heval, hevrê, hevbar
hawnaw 1. hevnav, kesên navên wan eynî ne 2. hevwate, sînonîm, hevmane, du yan zêdetir peyv yên ku wateya / maneya wan eynî ye yan pirr nêzî hev e, nimûne: wek, mîna, şibî, eynî, nola, fena û hwd
hawneberd hevrik, dijber, rikeber, kesên dijî hev
hawnişîn hawjîn, kesên bi hev re dijîn
hawniştiman bn hawwilat
hawnore hevdor, kesên doranê dikin, kesên bi dor cihê hev digirin û karekî dikin
hawpa hevtawan, hevguneh, kesên ziyanek / xirabiyek bi hev re kirine
hawpaye hevpaye, kesên di pileya / dereceya xwe de hindî hev in
hawpeyman hevpeyman, hevsoz, hevalbend, kesên li ser heman soz û peymanan hevkarî û alîkariyê didin hev û bi hev re dixebitin
hawpirsî hevpirsî, suhbet, pirsîna li halê hev
hawpişt hevpişt, hevpal, kesên alîkariya hev dikin
biray ~ birabav, birabab, kesên bavê wan yek e lê her yekê dayikek cuda heye; (m) birabav, kesên wa dilsozî hev in qey birayên hev in
hawraz hevraz, kesên tiştek / tiştên hev yê(n) raz / nepenî / nehînî dizanin
hawrê heval, hevrê, hogir, dost, birader
hawrêtî hevalî, hevaltî, hevalînî, hevrêtî, hogirî, dostî, biraderî
hawsal hevjî, hevtemen, hevsal, kesên jiyê / temenê wan hindî hev e
hawsame hevbînahî, hevbîr, hemfikir, kesên baweriya / bînahiya / dinyabîniya wan wek hev e
hawsaz hevgir, hevsaz, hevkêr, tiştên kêrî hev tên
hawsede hevsedsal, kesên / tiştên li eynî sedsalê jiyane / qewimîne
hawseng hevseng, serbiser, hevterazû, tiştên / kesên / giraniya / giringiya / bandora wan hindî hev e; rewşa yan rawesteya normal / asayî
hawsengî hevsengî, serbiserî, balans
hawser şû, hevser, jina yan mêrê kesekê/î
hawserdem bn hawçax
hawsê bn dirawsê
hawsinûr hevtixûb, hevsinor, cihên (t welatên) sinorên wan bi hev re ne
hawsiwênd hevsoz, hevsond, hevpeyman
hawsiwêndî hevsozî, hevsondî, hevpeymanî, komplo
hawşan hevmil, kesên di pileya / asta / dereceya hev de; hevta, kesên hindî hev zîrek / jêhatî
hawşar hevbajar, hevşar, hemşerî, kesên ji eynî bajarî
hawşêwe hevawa, hevşêwe, hevreng, tiştên bi eynî awayî / şêweyî / rengî
hawşîre hevşîr, kesên şîrê eynî dayikê xwarine lê ne ji eynî dayikê ne
hawta hevta, kesên hindî hev zîrek / jêhatî / xurt û hwd
hawtek pêvek, pêrek, tiştê(n) bi hinek / yek dî ve / re
hawtemen hevjî, hevtemen, kesên jiyê / temenê wan hindî hev e
hawterazû bn hawseng
hawwilat hevwelat, kesên ji eynî welatî
hawwilatî hevwelatî, kesa/ê ji welatekî ye û mafê wê / wî yê asayî wek ya / yê herkesa li wî welatî dijî heye
hawxak hevax, cîran
hawxef hevxew, kesên bi dinivin / radikevin / radizin
hawxiwan hevsifre, kesên bi hev re dixwin û vedixwin
hawzêd bn hawwilatî
hawzig cêwî, hevalcêmik, hevzik, kesên bi hev re di heman demê de ji eynî dayikê bûne
hawziman hevziman, kesên bi eynî zimanê wan (yê zikmakî) eynî ye
hawzom hevzom, hevcom, hevgom, kesên ji eynî zomê / comê / gomê / herêmê / deverê / aqarî
hazir amade, hazir
hazirî hazirî, amadeyî
he he!? çi? ha!?
he, he' he', hi', ne', na, ne, no: He', nayem He', nayêm
he- he-: [min] hem [ez] heme, [to] heyt [tu] heyî, [ew] heye [ew] heye, [ême] heyn [em] hene, [êwe] hen [hûn] hene, [ewan] hen [ew] hene; [min] heme min heye, [to] hete te heye, ew heyetî wê / wî heye, ême hemane me heye, êwe hetane we heye, ewan heyane [e]wan heye
heb heb, hebik, tablet, dermanê lib-lib
hec (1) hec, çûna Mekeh û Medîneyê bo bicîanîna yek ji erkên /erkanên îslamê; ziyaretkirina cihek pîroz
hec (2) armanca dawîn di lîstika tebelanê / xarbaziyê de
hecû bn daşorîn
heçulûr rew-rew, reyîn / rewîna / hewîna har ya seyan / kûçikan
hed 1) hed, sinor, tixûb, rade, ast 2) wêrekî, bistehî
hedîs hedîs, pendên / şîretên / çîrokên têt bawerkirin ji devê Mihemed Pêxember in
heft heft (jimare 7, VII)
hefta heftê (jimare 70, LXX)
heftamîn, heftamîn heftêyem, heftêyemîn, (di rêzê de ya / yê / yên) heftêyê
heftane heftane, meaşê heft rojan; hefteyî, tişta her hefte (carekê) dibe
hefte hefte, heftî, heft roj, yekîneyek demî ye ji heft rojan pêk têt
heftem, heftemîn heftem, heftemîn (di rêzê de ya / yê / yên) heftê
hefteyî hefteyî, tişta her hefte (carekê) dibe
hej bn heş
hejan hejîn, hejiyan, hejihan, hatin hejandin, şilqîn, qeliqîn, livîn; (wurûjan) arîn, ariyan, arihan
hejandin hejandin, şilqandin, qeliqandin, livandin; (wurûjandin) arandin
hejar hejar, jar,belengaz, feqîr, reben, kêmhe, destkurt
hejarî hejarî, jarî, belengazî, feqîrî, rebenî, destkurtî
hejde hejde, hijdeh (jimare 18, XVIII)
hejdeha, hejdîha bn ejdeha
hejdehem, hejdehemîn hejdem, hejdeyem, hejdemîn, (di rêzê de ya / yê) hejdeyê
hejend hejok, qeliqok, livok, venehewayî
hejêner hejîner, qeliqîner, livîner, ya / yê dihejîne; arîner, ya / yê diarîne
hejg 1. çeq, çiqil, çeqik, çikilk (yên daran / deviyan / tirraşan) 2. zend, dest; pî, ling
hekîm hekîm, bijîşk, nojdar, dermanker, luqman
hel delîv, derfet, firset, fersend, mecal, keys; car, gav, dem, kêlîk, bîsk, hal, neql
hel- hil- (pêşqertafek e dikeve pêşiya hin peyvan û wateya berev jor / serî / silal dide wan)
helahel bn helayil
helahela rîçalok, zîçarrok, perritî, pirtepirt, parçe-parçe
helal pûyîn, debax
~ dan pûyîn, debax kirin
helal helal, rewa, durist, tiştê (bi taybetî ji alî dînî ve) destûr heye bêt kirin
helale (1) 1) lale, alale, le'le 2) sergul, gerrik, toza kulîlkan
helale (2) awaz, melodî, dengê birêk û lihevhatî
helalxor helalxwer, kesa/ê malê heram naxwe; kesa/ê malê ne yê wê / wî be bêyî destûr destdirêjiyê lê nake
helalza, helalzade helalza, helalzade, zaroka/ê ji dêbavên markirî çêbûye
helamet persîv, arsim, harîk, zekem, asrîm, sarma
helametî persîvî, arsimî, harîkî, zekemî, asrîmî, sarmayî, kesa/ê persîvê girtiye, ya / yê bi persîvê ketiye
helamsan enflasyon, bihabûna tiştan û daketina qîmetê pare
helane zembîl, sepet
helat meth, pesn (t yên bêbingeh)
helat bên, bêhn, bihn (ya pîs)
helat tenê di rojhelat de: rojhilat, hêla / alê roj jê hiltê / radibe / derdikeve
helatû revok, ya / yê direve
helatin bn helhatin
helawêz hilawîstî, daliqandî, (bi dîwar / ristê ve) kirî
helawird(ji hev) veqetandî / cuda(kirî)
helawirdin ji hev kirin, ji hev cuda kirin, ji hev veqetandin
helawisan 1. werimîn, perçivîn 2. berfire bûn, belav bûn
helaxinîn 1. girtin, qepat kirin (t kun yan rê) 2. xwe hilpîvan, qedirê kesekî şkandin bi gotina dijûnan li kesek wê / wî yê mirî
helayil: jehrî ~! jehremar! quzilqurt! qurresim!
helbest 1) helbest 2) lihevînayî, çêkirok, xapînok, lêbok
helbeste helbest, t çîrok yan dersa wek helbestê vehûnandî / lihevînayî
helbestin 1. hûnandin, vehûnandin, li hev anîn, hilbestin, kirin helbest 2) li hev anîn, çêkirin (t derek yan tiştek bo xapandin û lêb û hîleyan)
helbestiraw 1) hûnandî, vehûnandî, lihevînayî 2) lihevînayî, çêkirî, çêkirok, xapînok, lêbok
helbet, helbete elbet, helbet, bêguman, jixwe, bêşik; belkî, dibe ku
helbez (xwe)hilavêtin, xwe bilind avêtin
helbezîn, helbezînewe vejenîn, bi erdê ketin û jê bilind bûn
helbijardin hilbijartin
helbijêr hilbijêr, ya/yê ku hildibijêre yan jî mafê hilbijartin û dengdanê heye
helbijar 1) hilbijar, ya/yê tê yan dikare bê hilbijartin 2) bijare, tiştên hêja / berkeftî / hezkirî
helbijarde bijare, tiştên hêja / berkeftî / hezkirî; hilbijartî, bijartî, yên ku hatine bijartin
helbijardin hilbijartin, bijartin, ji nav hinan yek yan çend (kes / lib) qebûl kirin
helbijêr hilbijêr, ya / yê (hin kesan / tiştan) dibijêre; ya / yê mafê wê / wî yê dengdanê di hilbijartinan de heye
helbijêrraw hilbijartî, ya/yê hatiye hilbijartin
heldan hilavêtin
helbirîn 1) hilketin, rabûn, bilind bûn 2) (ronahî) hilbûn, vêketin, berbûn, geş bûn, gurr bûn 3) rê lê girtin, bersîng lê girtin (t li êrişên dijmin û nehiştin dijmin bi pêş bikeve)
helbirwandin merriçandin, merçiqandin, perçiqandin, zirviçandin
helbizirkan (rûyê mirov ji tirsan) zer bûn / spî bûn
helbizirkaw (rûyê mirov ji tirsan) zerbûyî / spîbûyî
helçeqîn tê kutîn, tê çûn, tê re çûn, çûn tê re (bizmar, derzî, strî û hwd di tiştekî re çûn)
helçinîn 1) nijinîn, nijinandin, gidîş kirin, (li ser hev) kom / berhev kirin; dîwar danîn 2) (av yan ruhniyek dî) mêtin / mijîn (xwe)
helçinraw nijinî, nijinandî, gidîş kirin, (li ser hev) komkirî, (li ser hev) berhevkirî
helçûn 1) firûn (t şîr dema zêde germ dibe û di ser qazanê / qûşxanê re diavêje) 2) hilketin, hewa ketin, berev jor / serî / silal çûn
heldan hilavêtin, avêtin hewa; (firrfirrok) hilfirrandin; (çadir, kûn, xîvet) vedan; (zêde) pesnên / methên kesekî / tiştekî kirin; (gotina kesekî) vebirrîn; geş bûn, xemlxweş bûn
heldanewe (qepax / kevînk / serpoş / nivîn û hwd ji ser) rakirin
heldêran hilqulipîn, xwe hilqulipandin, li hewa / firrê xwe xwe qulipandin
heldiran dirrîn, çirrîn, perritîn, hatin dirrandin / çirrandin / perritandin
heldiraw dirrî, çirrî, perritî, dirrayî, çirrayî, (ya / yê) hatî dirrandin / çirrandin / perritandin
heldirîn hildirrandin, hilçirrandin, dirrandin, çirrandin, bi devek tûj (t yê kêrê) dirrandin / çirrandin
heldirûraw hildirû, derdirû (tişta/ê deriyê wê / wî bi dirûnê / kêliyan hatiye girtin)
heldirûn hildirûn, derdirûn (bi dirûnê / kêliyan deriyê tiştekî girtin)
hele şaşî, xeletî, çewtî
heledawan lez, bizav, lezûbizav, ecele, pele
helehel qîrrîn, qîjîn, dengûdor
heleke 1. venehewîn, li cihê xwe nesekinîn / netebitîn 2. navê govendekê ye 3. navê birrek teyrê baz e
helhele tilîlî, dengê kêfxweşiyê di şahiyan de (t jin vedidin)
~ kêşan / lê dan tilîlî vedan, kirin tilîlî
helengûtin hilingivîn, hilingiftin, likumîn, terpilîn
heleqmeleq ehmeqî, serserî, gotinên / tiştên dûrî hiş û aqil
heleşe lezok, bilez, bizivok, bilezûbizav, bêsexbêr, bêdîqet
heleşeyî lezokî, bizivokî, lez, bizav, bêsexbêrî
helet asê, cihê mirov nikare bi asanî lê bimeşe; serhişk, neguhdar, mirovê serkêşiya wê / wî kirin dijwar e
helewer kesa/ê têkilî nav karên (t axiftina) xelkê dibe
helexerc felîte, destbelav, kesa/ê malê / pareyê xwe pirr xerc / pûç dike
helfilîqandin merriçandin, merçiqandin, zirviçandin, perçiqandin
helfilîqan merriçîn, merçiqîn, zirviçîn, perçiqîn
helfilîqaw merriçîn, merçiqîn, zirviçîn, perçiqîn
helfirandin hilfirrandin, wa kirin ku tiştek bifirre (t bi lez)
helfirîn hilfirrîn, firrîn (t zû firrîn dûr)
helfirîwandin xapandin, lê(h)b lê kirin, hîle lê kirin
helgeran hilgerrîn, li hindavî / raserî tiştekî gerrîn yan dewr dan; hilketin, hewa ketin, ji derek nizm meşîn derek bilind; berbelav bûn (dar yan giya dema pelên / çeqên xwe belavî derdorî xwe dike); (reng) guherrîn, lê bûn (rengek): Rengî zerd helgera Reng lê zer bûn (ango bûn spîçolkî / zerik)
helgeranewe qulipîn, vequlipîn, serberjêr bûn, berejavî bûn, dijber bûn
helgêranewe bn helgeranewe
helgiloftin perixandin, mizdan, destê xwe pêve anîn û birin
helgirtin hilgirtin
helgîran hatin hilgirtin
helgîraw revandî, revayî (jin yan keç bi armanca markirina li xwe)
helgîrsan hilbûn, vêketin, berbûn, geş bûn, gurr bûn (agir); çêbûn, dest pê bûn, berpê bûn, afirîn; berbûn hev, li hev sor bûn
helgîrsandin hilkirin, vêxistin, berdan, geş kirin, gurr kirin (agir); çêkirin, dest pê kirin, berpê kirin, afirandin; berdan hev, li hev sor kirin
helguşîn givaştin, şidandin, guvaştin, jidandin
helhatin 1) (roj / heyv) hilhatin / rabûn / derketin 2) revîn, bazdan 3) (reng) guherrîn / guhorrîn 4) (hevîr) pif / bilind bûn; (bi hevîrtirşk) tirşîn, tirş bûn 5) (hêk di bin mirîşk / eloka kurk ve) meriqîn
helhênan 1) (metelok / pirsgirêk) tê derxistin, pê hesîn, zanîn 2) (hêk di bin mirîşk / eloka kurk ve) meriqandin 3) (çav[ên xwe] piştî nivistinê / nesaxiyê / bêhişiyê) vekirin
helhênanewe vereşîn, hilavêtin, tişta xwarî / vexwarî zikê xwe dîsan di devê xwe re avêtin
helhêncan 1) (av ji bîrê) hilkişandin / hilkêşan 2) (av ji derekê) çikîn, miçikîn, miçiqîn, çik / hişk / ziwa / zuha bûn, (t ji ber germayê av jê) qut bûn
helhênciraw 1) (av ji bîrê) hilkişandî / hilkêşayî 2) (av ji derekê) çikî, miçikî, miçiqî, çik / hişk / ziwa / zuha bûyî, (t ji ber germayê av jê) qutbûyî
helhêner têderx, kesa/ê metelokekê / pirsgirêkekê tê derdixe / hel dike
helhênge hêlîn, kurkgeh, cihê mirîşk lê kurk dibe û hêkên xwe dimeriqîne
helhênraw 1) têderxistî 2) meriqî; meriqandî 3) vekirî bn helhênan
helîz çerm, pîst, post (yên heywanan); meşk
heljimar hiljimar, statîstîk, jimarko
heljimardin hejmartin, hiljimartin, hijmartin, jimartin
heljimêrraw jimartî, hejmartî, hijmartî, hiljimartî
helk zimanxweş, zimanşirîn, peyvzêrrîn
helkalîn pitpit kirin, gilî / gazin / lome kirin
-helken -kol, -hilkol: gorhelken gorrkol, kesa/ê gorran dikole / çêdike
helkendin 1) hilkolîn, hilkêlîn 2) hilkêşan, hilkişandin, (darek / giyayek bi reh û rîş ve ji erdê) deranîn / derînan 3) qewirandin, derxistin, kesek / tiştek neçar kirin ji derekê bireve
helkenran 1) hatin hilkolîn / hilkêlîn 2) hatin hilkêşan / hilkişandin, (darek / giyayek bi reh û rîş ve ji erdê) hatin deranîn / derînan 3) hatin qewirandin / derxistin, kesek / tiştek hatin neçarkirin ji derekê bireve
helkenraw 1) hilkolî, hilkolayî, hilkêlayî, (ya / yê) hatî hilkolîn / hilkêlîn 2) (ya / yê) hilkêşayî, hilkişandî, hatî hilkêşan / hilkişandin, (darek / giyayek bi reh û rîş ve ji erdê) derînayî, hatî deranîn / derînan 3) qewirandî / derxistî, kesek / tiştek hatî neçarkirin ji derekê bireve
helkewt hilkeft, bone, minasebet
helkewte, helkewtû berkeftî, bijare, jêhatî, hêja; awarte, nejirêzê, têvel, cuda
helkêş hilkêş, hilkişîn, ya / yê hildikêşe / hildikişîne
helkêşan hilkêşan, hilkişandin, kêşan / kişandin jor / serî / silal / hewa
helkêşraw hilkêşayî, hilkişandî, ya / yê hatiye hilkêşan / hilkişandin
helkiran selixîn, veçirrîn, verûçîn, verûçikîn, piçek / pirtek çerm / pîst ji ser vebûn / çûn, bi sivikî birîndar bûn
helkirandin selixandin, veçirrandin, verûçandin, verûçikandin, piçek / pirtek çerm / pîst ji ser vekirin / rakirin, bi sivikî birîndar kirin
helkiraw (ala) hildayî bilindkirî; (ben, dezî, rîs) alandî, alayî; (huçik) hildayî; (agir / ronahî) hilkirî, vêxistî, berdayî, geşkirî
helkiraw selixî, veçirrî, verûçî, verûçikî, piçek / pirtek çerm / pîst ji ser vebûyî / çûyî, bi sivikî birîndar(bûyî)
helkizirandin kizirandin, kuzurandin, (goşt) li ser / ber agirî sor kirin
helkişan hilkişîn, hewa ketin, hilketin, hilçûn, berev jor / serî / silal ve çûn
helkişe rabûn, bilindbûn (a seviyeya avê)
helko lezok, bêsexbêr, nehişyar, kesa/ê ne têr hişyar / sexbêr / bidîqet e dema tiştekî dike, kesa/ê di karê xwe de zêde dilezîne û li xwe ne hişyar e
helkolan, helkolîn hilkolîn, ax (kûr) kolîn daku tiştek di bin derbîne
helkolraw hilkolî, hilkolayî; hilkolandî
helkulîn hilkelîn, hilfûrîn, wa zêde kelîn / fûrîn ku di ser re avêtin
helkutan: ~e ser bi ser de girtin, êriş kirinê
hella şerrenîx, xirenîx, dengûdor, dijberî
hellûşîn daûrandin, dabeliandin, dabeli'andin, da'ûrandin, zû yan bi hesûdî xwarin; nîçandin, nîç kirin, çipek / dilopek ji avê yan vexwirakek dî nehêlan
helm hilm, bixar, buxar, dû, dûkêl
helmalîn hildan, hilmalîn, hilmaliştin
helmalran hatin hildan / hilmalîn
helmalraw hildayî, hilmalî, hilmaliştî, hilmaliyayî
helman hilmîn, bûn hilm / buxar
helmat tebel, xar, tîl, holik, gogik
helmatên tebelanê, xaranê, tebelbazî, lîstika tebelan / xaran / tîlan
helmeqo pêncokanê, lîstikek / yariyek e bi pênc berkokên / kevirokên biçûk têt kirin
helmet 1) êriş, pelamar, lêdan, biserdegirtin
helmetcar operasyon, êriş, lêdan, biserdegirtin
helmijîn hilmijandin, hilmêtin, av bi boriyan hilkişandin, av / hewa kişandin devê xwe, mêtin xwe
helmîzan hilmîstin, hilmîzîn, ji piyan ve mîstin / mîzîn
helnan 1) gavîn, gav avêtin, pêngav avêtin, hewa ketin 2) (dav / xefik / feq) venan / danîn
helnîştin venîştin, (mirîşk / dîk li ser lîsê xwe) nivistin / razan / raketin / di xew çûn; venîştin, rehet rûniştin
helo eylo, elih, qertal, holî, qertel
helol xilole, xulole
helok kaşok, gopal, dar
helork, helorke landik, dergûşan, lehndik, dergûş, mehdik, dêdîk, deydik, colank, textê zarok tê de tên nivandin / razandin dema hê sava / biçûk in
helpaçîn qusandin; kurr kirin; cewandin, cew kirin
helpaçraw qusandî; kurrkirî; cewandî, cewkirî
hepandin bn hepîn
helpe bêrî, bêrîkirin, (tiştek pirr) xwestin, ji dil xwestin
helpenman werimîn, perçivîn
helperandin (zarok) hilavêtin (û vegirtin)
helperdawtin bn helpaçîn
helperîn govend / dîlan / dawet kirin / girtin, reqisîn
helperkê govend, dîlan, dawet, reqas
helpesardin spartin, pal dan, pişt dan, pala / pişta tiştekî / xwe dan tiştekî
helpesarraw paldayî, piştdayî (tiştekî)
helpêç dang, daw, dawên, berdang
helpêçan 1) hilpêçan, hilpêçandin, hildan, rakirin 2) gihîn, gihiştin, ji kulîlk bûn fêkî
helpêçraw 1) hilpêçayî, hilpêçandî, hildayî, rakirî 2) gihayî, gihiştî, ji kulîlk bûyî fêkî
helpiçran perritîn, çirrîn, dirrîn, hatin çirrandin / dirrandin
helpiçraw perritî, çirrayî, dirrayî, çirrandî, dirrandî
helpiçrîn perritandin, çirrandin, dirrandin, vekirin
helpijan (av û hwd) hilbilqîn, vemistin, hilvizîn, hilvizikîn, di ser re avêtin
helpirûkan betilîn, westîn, kerrixîn, mandî bûn
helpirûkandin betilandin, westandin, kerrixandin, mandî kirin
helpirûkaw betilî, westî, kerrixî, mandîbûyî
helpirûzan kizirîn, suşîn, sujîn, şewitîn, bûn qerqûş(k)
helpirûzandin kizirandin, sotin, sujandin, şewitandin, kirin qerqûş(k)
helpirûzaw kizirî, suşî, sujî, şewitî, (bûyî) qerqûş(k)
helqe bn elqe
helqirçan çikîn, miçikîn, miçiqîn, çik bûn, ziwa bûn, hişk bûn, ji ber germayê av jê qut bûn
helqirçan çikandin, miçikandin, miçiqandin, çik kirin, ziwa kirin, hişk kirin, bi germayê av jê qut kirin
helqirçan çikî, çikiyayî, miçikî, miçiqî, çik(bûyî), ziwa(bûyî), hişk(bûyî), ji ber germayê av jê qut(bûyî)
helqulan, helqulîn hilbilqîn, bulqîn, dengê bilq-bilq / bulq-bulq yê ji avê têt (t dema dikele / difûre)
helqunan, helqunîn îşqilîn, xwe hilavêtin (t bi lingekê gav avêtin)
helqun-helqun îşqilk, îşqilkî, îşqilkanê, meşîna / bi rêveçûna li ser lingekî / piyekî
helqurandin qurtandin, qurçandin, (av û hwd) qurç-qurç / qurt-qurt vexwarin
helqurtandin (xwe tê ~) (destê) xwe kirin di nav karekî re, xwe têkilî karekî / tiştekî kirin
helqutandin bn helqurtandin
helrijan hilrijîn, hilrijan, hilrijiyan, av bi ser de çûn, av yan tiştek dî yê ruhn dema aman tijî dibe û av / ruhnî di ser lêvan re dirije
helrijraw hilrijî, hilrijayî, hilrijiyayî (bn helrijan)
helriştin hilrijandin, hilriştin, hilrêtin (bn helrijan)
helsan rabûn
~ û danîştin rabûn û rûniştin, irf û edet, rewişt
~ û kewtin bizav, leptûliv, tevger
helsandin rakirin
helsanewe verabûn, dîsan rabûn
helsaw rabûyî
helsengandin hilsengandin, nirxandin, berisandin, dan ber hev, li hev pîvan, nirxê / bihayê / giringiya tiştekî texmîn yan hesab kirin; kêşandin, giraniya tiştekî pîvan
helsengêner hilsengîner, nirxîner, kesa/ê dinirxîne / hildisengîne; pîvan, krîter
helsipardin bn helpesardin
helsûkewt leptûliv, tevger, rabûn-û-rûniştin
helsûran çêbûn, durist bûn, saz bûn, pêk hatin, afirîn, amade bûn, hatin pê, berpê bûn
helsûrandin çêkirin, durist kirin, saz kirin, pêk anîn, afirandin, amade kirin, anîn pê, berpê kirin
helsûraw çêkirî, pêkînayî, durist(kirî), sazkirî, afirandî, amadekirî, berpê(kirî)
helsûrêner çêker, pêkîner, duristker, sazker, amadeker, afirîner, birêveber
helşaxîn (piya) lê xwirrîn, gef lê kirin, enirrî û bi qehr li gel kesekî axivîn
helşêlan hilşêlandin, şêlandin, têkil kirin (t hevîr)
heltekan hilhejîn, bi bingeh ve hejîn yan hatin hejandin
heltekandin hilhejandin, bi bingeh ve hejandin; hêrandin, hûr-hûr kirin; (bejnûbala) xwe hejandin
heltek-heltek hêdî-hêdî, bi sexbêrî, bi hişyarî (meş û birêveçûn)
heltekîw hilhejî, hilhejandî, bi bingeh ve hejî yan hatî hejandin
heltilîşan perritîn, pirt-pirt bûn, parçe-parçe bûn, hûr-hûr bûn
heltilîşandin perritandin, pirt-pirt kirin, parçe-parçe kirin
heltilîşaw perritî, pirt-pirt(bûyî), parçe-parçe(bûyî), hûr-hûr(bûyî)
heltirûşkan totî kirin, totî vedan, rûniştin
heltirîn finîn, finihan, ne li ser xêrê çûn (Wek nifirîn têt bi kar anîn: Heltire! Bifine! Bifinihe! Here ji ber çavên min!)
heltîzandin bezandin, revandin, dan bazdan / bezîn
heltoqîn bilqîn, hilbilqîn, bilq dan; derketin, serê xwe deranîn; pirzik
heltûrandin bezandin, revandin, dan bazdan / bezîn
heltûtan bn heltirûşkan
helûje hilû, hilûk, încas, hilîk, hulûk
helûjereşe hilûreşk
helûmerc şertûşirûd, rewş, destûdar, kewdan, barûdox
helwasîn hilawîstin, daliqandin, (bi dar / dîwar ve) kirin; li sêdare dan
helwasran hatin hilawîstin, hatin daliqandin, hatin (bi dar / dîwar ve) kirin
helwasraw hilawîstî, daliqandî, (bi dar / dîwar ve) kirî
helweran werîn, weşîn, weriyan, dawerîn, daweşîn, vewerîn, veweşîn, werihan, pel / dindik / tov jê veqetîn / cuda bûn
helwerandin werandin, weşandin, vewerandin, veweşandin, pel / dindik / tov jê veqetandin / cuda kirin
helwerîn bn helweran
helweşan 1) hilweşîn, ruxîn, têk çûn, pûç bûn 2) verûşîn, verûşan, verûşiyan, verûşihan, (girêk / dirûn) vebûn
helweşandin 1) hilweşandin, ruxandin, têk birin, pûç kirin 2) verûşandin, (girêk / dirûn) vekirin
helweşaw 1) hilweşî, hilweşiyayî, ruxî, ruxiyayî, têkçûyî, pûçbûyî 2) verûşî, verûşiyayî
helweşênraw 1) hilweşandî, ruxandî, têkbirî, pûçkirî 2) verûşandî, (girêk / dirûn) vekirî
helwêst, helwîst helwest, bîrewerî, dîtin û nerîn
helwutin pesinandin, pesn dan, metihandin, meth kirin
helxeletan xapîn, hatin xapandin, bi ser de çûn, lêb lê bûn, hîle lê bûn, lêhb lê hatin kirin
helxeletandin xapandin, bi ser de birin, lêb lê kirin, hîle lê kirin, lêhb lê kirin, fêl lê kirin
helxeletaw xapî, xapandî, lêblêbûyî, lêhblêkirî, hîlelêbûyî, biserdebirî
helxeletêw xapînok, lêbok, lêhbok, ya / yê xapan / hîleyan / lêban dike yan dikare bibe sedema wan
helxilîskan hilisîn, tehisîn, şemitîn, hulusîn; xwişîn, xijîn, xuşîn, xîj bûn, xwiş bûn, terrişîn, şelipîn, xijikîn
helxilîskandin hilisandin, tehisandin, şemitandin, hulusandin; xwişandin, xijandin, xuşandin, xîj kirin, xwiş kirin, terrişandin, şelipandin, xijikandin
helxiran hatin raxistin / raêxistin, (t cil bo ziwabûnê) hatin bi ristê ve kirin
helxistin raxistin, raêxistin, (t cil bo ziwabûnê) bi ristê ve kirin; bi cî kirin; berdest kirin
helxwêndin (piya ~) bi xerabî basa kesekî kirin
helzilepîn pifîn, pif bûn, perçivîn, werimîn
helzilepîw pif, pifî, pifbûyî, perçivî, werimî
helzinîn bn helgeran
hem hem, him, herwa, jî, û, herwiha: Hem eme û hem êwanîş hem em û hem jî ew, em jî û ew jî
hem z 'em, xweş e bo xwarinê: emî ke 'em ke, bixwe (zarê zarokan e)
hem- bn haw-
-hem -yem, paşqertafek e bo çêkirina jimarên rêzî ji jimarên sade dema jimara sade bi tîpek dengdêr bi dawî bêt: nohem nehem, (di rêzê de ya) nehê
hemahengî bn hawahengî